در باره ساز محلی سرنا

یگانه ساز شادمانی ایرانیان

فرهنگ چند هزار ساله ایرانی، دریایی از ساز و نغمه را در دل خود پروریده و سایر ملت ها را نیز از این چشمه جوشان خود سیراب کرده است. کم نیستند سازها، نغمه ها و حتی نام هایی که هم اینک در فرهنگ های دور و نزدیک مانند شمال هند، عرب، شمال آفریقا، آسیای میانه، یونان و ترکیه امروزی به کار گرفته می شوند. یکی از این نمونه ها ساز اساطیری سرناست. ابزاری که در طول هزاران سال، همراه همیشگی انسان های مشرق زمین از لحظه های پیش از انعقاد نطفه تا لحظاتی پس از مرگ بوده است. 

تندخوانی در آوازهای بومی ایران

 یک ویژگی جالب برخی آوازهای بومی ایران در مقایسه با انواع شهری، تندخواندن واژگان است که همچنان حاوی معنی هستند و صرفاً ادوات بیانی و آوازی به حساب نمی آیند. به حز بحر طویل، مشابه آن را در موسیقی دستگاهی نداریم. حتی آوازهای قدیمی ضبط شده در دوران قاجار نیز فاقد این ویژگی منحصر به فرد هستند. اینک به چند نمونه از نقاط مختلف ایران گوش کنید.

برای قادر عبدالله زاده یگانه شمشال نواز کردستان

آرام بخواب ای بره آرام کوهستان

قادر عبدالله زاده را تنها در جشنواره ها دیده بودم. پیرمردی آرام و بی صدا که با لوله ای از جنس برنج حرف می زد. او به تنهایی همه کردستان و کوه های سرسخت و سخت گذرش را به تصویر می کشید. نوای شمشال قادر عبدالله زاده قادر بود هر ناآشنایی را به خانه های گلی و سنگی کردستان ببرد و به نان و دوغی میهمان کند. خصلت آرام و بی آزارش سبب شده بود که اطرافیانش او را قال مره بنامند، یعنی بره آرام.

گفت و گو با گنجعلی سلمانی زاده، نوازنده کرنای قشقایی

استاد خودم بودم

دوستان اهل موسیقی او را معمولاً استاد گنجی خطاب می کنند. مهربان تر و خوشروتر از آن بود که تصورش را بکنیم. به شوخی گفت "دیر آمدید، پس شام ندارید، اما نمی گذارم گرسنه بخوابید. علی الحساب نان و پنیری بخورید تا فردا ناهار جبران کنم." و به همین سادگی و صفا، تا پاسی از شب مهمانش بودیم. این مختصر، نتیجه گفت و  شنیدهای آن شب است.

یادی از زنده یاد محمد حسین کیانی، خواننده بزرگ ایل قشقایی

برای هر کسی شاهنامه نمی خواندم

بعد از ظهر جمعه 14 فروردین 1388 به اتفاق برزو طیبی پور، نوازنده نی و از هنرمندان و پژوهشگران موسیقی قشقایی نزد حاج محمد حسین کیانی، بزرگ ترین و شاخص ترین خواننده ایل قشقایی در روستای "جادشت" از توابع شهرستان فیروزآباد واقع در یکصد کیلومتری جنوب شیراز رفتیم. مردی که حکومت چندین شاه و سیاستمدار را خوب به خاطر می آورد، آن روز دیگر ...  

نغمه ای پر سوز از حنوب ایران

این نغمه کوتاه با ساز نی جفتی نواخته شده  و در فواصل شوشتری است. تا کنون هر چه ملودی با نی جفتی و نی انبان شنیده بودم، حال و هوای دستگاه شور و آواز دشتی را داشتند. شاید به همین دلیل در برخورد اول میخکوب شدم. اما از این گذشته، حس و حال نوازنده، چنان قوی بود که فکر کنم هر تازه واردی همچون من مبهوت می شد. با خود گفتم این لذت کوچک را با خوانندگان وبلاگ موسیقی ما به اشتراک بگذارم. امیدوارم شما نیز ... 

طنین کرنای هخامنشی در زاگرس جنوبی

کرنا به فتح کاف یکی از کهن ترین سازهای بادی ایران است که در خانواده سازهای بادی قمیش دار دسته بندی می شود. بر اساس نوشته های تاریخی و اشیاء مکشوفه از امپراطوری هخامنشی، پیشینه 2500 ساله اش، قطعی به نظر می رسد. بر این اساس معلوم می شود کرنا در گذشته یک ساز حکومتی بوده و برای اعلان ها، جشن ها و جنگ ها به کار می رفته است.

به مناسبت دومین سالگرد بهمن علاءالدین

درآمدی بر خنیاگری مسعود بختیاری

بهمن علائدین مشهور به مسعود بختیاری یک استثناء در تاریخ موسیقی بومی عصر حاضر به شمار می رود. گر چه او تنها روایتگر بخشی از فرهنگ موسیقایی بختیاری زبان ها بود ولی نقشی بیش از یک خنیاگر بومی یافت و توانست در طول 35 سال از حیات خود، یک زبان مشترک موسیقایی بین همه بختیاری ها ایجاد کند. شاید همنسگ او ...

شادیانه های سازی در ایل بختیاری (3)

پیش از این در دو بخش ، بخشی از موسیقی شادمانی بختیاری ها که منحصراً با سازهای سرنا و کرنا و با همراهی دهل اجرا می شود را منتشر کردم. اینک بخش پایانی آن را ملا حظه می کنید. برای شنیدن نمونه ها، روی نام قطعات کلیک کنید:

در باره غلامعلی نی نواز، سلطان سرنای خراسان

فقط نی نواز است، آرمسترانگ نیست

در یکی از جشنواره های خارجی لقب با مسمای مروارید سیاه را به او دادند. چیزی شبیه به لقب زنده یاد شامیرزا مرادی که "مروارید اقیانوس ها" نام گرفته بود. در جای دیگری هم خواندم او را "لویی آرمسترانگ شرق" لقب داده اند. کار ایرانی بوده یا خارجی، درست نمی دانم. ولی ...

یادی از شامیرزا مرادی، مروارید اقیانوس ها

نخستین بار در زمستان سال 1372 منزل یکی از آشنایان در محله آریاشهر تهران او را دیدم. ظاهراً برای اجرا در یک کشور خارجی به همراه پسرش شاهرضا به تهران آمده بود تا به پرواز برسد. وقتی فامیلمان گفت او شامیرزا مرادی است، فوری لقب مروارید اقیانوس ها به ذهنم خطور کرد که در مطبوعات آن زمان بازتاب داشت. با خود گفتم چگونه یک پیرمرد تکیده و سیه چرده می تواند مروارید اقیانوس ها باشد.

شادیانه های سازی در ایل بختیاری (2)

بخش نخست این مطلب را پیش از این تحت عنوان شادیانه های سازی در ایل بختیاری 1 ملاحظه کردید. در اینجا بخش دوم ارائه می شود و بخش پایانی آن هم در آینده خواهد آمد. برای شنیدن نمونه ها، ...

از کشکله شیرازی تا کربلا منتظر ماست

کشکله شیرازی خرم آبادی در فواصل مخصوص موسیقی لرستان موسوم به ماهور لری اجرا می شود که در عین ماهور بودن، تمایلی هم به دستگاه شور دارد.  بدین صورت که نه دقیقاً ماهور است و نه شور. می توان گفت ...

هنوز خون پاش و نغمه ریز است

اهل شعر و ادب، سروده زیبای زنده یاد اخوان ثالث در باره چهره ممتاز دوتار نوازی شرق خراسان را خوب به یاد دارند. اخوان وقتی شنید استاد غلامحسین سمندری در حین اجرای موسیقی، انگشتانش بر اثر اصابت به سیم های دوتار زخمی شده ولی او همچنان به نواختن ادامه داده است، برایش سرود...

شادیانه های سازی در ایل بختیاری (1)

نقش موسیقی در زندگی سنتی بختیاری ها متفاوت از نقش موسیقی در زندگی مردمان شهر نشین است. در جوامع ایلی و قومی، موسیقی بر اساس تعریف از پیش تعیین شده به کار می رود و به هیچ وجه فضا پرکن و از روی تفنن نیست. هر یک از نغمات در لایه های مختلف زندگی کارکرد ویژه ای دارند و ...