گفت و گو با گلنوش خالقی در باره سرود "ای ایران"

خالقی از اشغال ایران به شدت متنفر بود

پیش از این، وجوهی از سرود ای ایران، فریاد مشترک ایرانیان را آوردم. گفت و گوی اخیر مربوط به پاییز 1383 است که پس از چاپ مطلبی به مناسبت شصتمین سال تولد سرود در روزنامه همشهری، به صورت اینترنتی طی چند مورد نامه نگاری انجام شد. خانم خالقی هم محبت کردند و بخشی از خاطرات مشترک خود با پدرشان را باز گفتند. البته بهانه این گفت و گو در واقع ساخت فیلم مستندی بود که اهالی تلویزیون جمهوری اسلامی ایران می خواستند بسازند و نیاز بود تا از دختر زنده یاد خالقی هم صحبتی در این مستند باشد. هر چه بود نشد و از آن تلاش اینترنتی، فقط یک برگ پرینت باقی ماند که به پیوست این مطلب، هم زمان با  27 مهر، سالروز نخستین اجرای سرود جاودانی "ای ایران" ملاحظه می کیند.

 

گلنوش خالقی

عکس بر گرفته از مجله هنر موسیقی

زنده یاد پدرتان در فاصله سال های 1320 تا 1323 که منجر به خلق سرود جاودانی "ای ایران" شد، با چه شخصیت هایی ارتباط بیشتر  و مستمری داشتند؟

آقای سامانی! من سعی می کنم پرسش های شما را با بهترین اطلاعاتم پاسخ بدهم. این را هم در نظر داشته باشید موضوع بخشی از پرسش هایتان به زمانی باز می گردد که من فقط یک بچه بودم (متولد 1319 خورشیدی هستم). بنابراین پاسخ صحیح آن ها را نمی دانم. همنشینان پدرم در سال های مورد نظر شما، فکر می کنم ابوالحسن صبا، حسین تهرانی، علی نقی وزیری، حسین گل گلاب، عبدالعلی وزیری، غلامحسین بنان و شاید رهی معیری بودند. البته فقط حدس می زنم.

 

استاد خالقی در کتاب "سرگذشت موسیقی ایران" نخستین اجرای سرود را روز 27 مهر 1323 در دبستان نظامی تهران عنوان کردند. این دبستان کجای تهران است و اینک به چه نامی شناخته می شود؟

من پاسخ این پرسش را نمی دانم. باید از شخص مسن تری جویا شوید.

 

بخشی از ای ایران با صدای رشید وطن دوست و تنظیم گلنوش خالقی را بشنوید

 

آیا پدرتان از سال های اشغال ایران توسط قوای متفقین خاطره ای تعریف می کردند و به طور کلی نسبت به این موضوع چه احساسی داشتند؟

او یک ملی گرای فداکار بود و با تمام وجود به ایران عشق می ورزید. وی به من می گفت که از اشغال ایران به شدت متنفر بوده است.

 

من فکر می کنم در مقدمه سرود، از یک انگاره موسیقی مذهبی استفاده شده است. نظر شما چیست؟

تم (انگاره) سرود، ملی است و ارتباطی به مذهب ندارد.

 

نامه گلنوش خالقی

 

پدرتان کدام یک از آثارش را بیشتر دوست داشت؟ احساسش نسبت به سرود "ای ایران" چگونه بود؟

من مطمئن نیستم در مقام مقایسه، کدام اثرشان را بر دیگری ترجیح می دادند. فقط می دانم که "رنگارنگ شماره 2 در اصفهان" ، "حالا چرا" ، "می ناب" ، "جام جهان بین" ، "آه سحر" ، "سرود آذربایجان" و بسیاری دیگر را دوست داشت. اما احساس ویژه ای نسبت به سرود "ای ایران" بروز می داد. جدای از این واقعیت که سرود ای ایران، احساس قوی ملی گرایانه او نسبت به سرزمین مادری اش را منتقل می کند. در عین حال از نظر هنری نیز به این اثر افتخار می کرد. ساخت "ای ایران" موضوعی را ثابت کرد که او باور داشت و بارها در باره اش صحبت کرد. معتقد بود: "حالت یک قطعه موسیقی در تمام دستگاه های موسیقی سنتی ایران، به محتوا، ساختار آهنگسازی و ریتم آن بستگی دارد نه به ویژگی های دستگاهی که مورد استفاده در آهنگسازی است. همانطور که می دانید آواز دشتی همیشه یک مد (مقام) غم انگیز و خیلی منفعل معرفی می شود. اما انتخاب آن برای جاری کردن سرود ای ایران، به خاطر غلط نشان دادن این نظریه بود و این که ذهنیت آهنگساز می تواند قطعات هیجان انگیز در دستگاه های مختلف موسیقی ایرانی بیافریند. تا آن موقع این یک باور عمومی بود که سرود باید در ماهور یا چهارگاه ساخته شود."

امیدوارم پاسخ پرسش هایتان را داده باشم.

نوشته شده توسط هوشنگ سامانی Hooshang Samani در پنجشنبه بیست و پنجم مهر ۱۳۸۷ ساعت 16:44 | لینک ثابت |
 
business article
Powered By Blogfa - Designing & Supporting Tools By WebGozar