معرفی دو آلبوم از فریبا یاوری و نیکزاد زرگانی

صداهای پاک و پالوده

ایرج میرزا در دیوانش بیتی از جامی آورده است «پری رو تاب مستوری ندارد / در ار بندی سر از روزن درآرد»‏ و این کم و بیش حکایت خانم‏های خوش صدای ایران امروز است که بی هیچ دلیل متقنی از خواندن و خنیاگری بازداشته‏ شده‏اند اما هر از گاهی صدای نیکوی‏شان از روزنه‏های گوناگونی به گوش می‏رسد. به هر روی با جریان طبیعت نمی‏شود مبارزه کرد. به قول زنده‏یاد مشیری:

می‏توان رشته‏ی این چنگ گسست

می‏توان کاسه‏ی آن تار شکست

می‏توان فریاد زد های ... ای طبل گران

زین پس خاموش بمان

به چکاوک اما نتوان گفت مخوان

 بگذریم که سخن دراز است و اما حکایت آشنایی‏ام با هنرمند گرامی فریبا یاوری که دیرگاهی نیست. نخستین بار در گروه موسیقی بانوان سازمان میراث فرهنگی دیدمش ولی فراموشم شد تا دو سال پیش در استودیوی ضبط صدا او را به همراه نوازنده‏ای میانسال دوباره دیدم ولی حافظه‏ام چندان یاری نکرد. نوازنده تار نامش حسن زرگانی بود که با نام جدید نیکزاد به من معرفی شد. من نخستین بار نام وی را بر یک آلبوم موسیقی قشقایی در اواخر دهه شصت دیده بودم و اینک پس از سی سال با او روبرو می‏شدم. آن روز فریبا یاوری و نیکزاد زرگانی در حال میکس پایانی کار مشترک‏شان بودند. چند ماهی گذشت و یاوری تماس گرفت که آلبومش به صورت محدود و در سطح دوستان و شاگردان منتشر شده است. مشتاقانه به انتظار دریافتش نشستم. دو سی‏دی در یک قاب به عناوین جداگانه نوا و سه‏گاه که اشعار و نواهای هر دو را فریبا یاوری و نیکزاد زرگانی ساخته و پرداخته بودند و البته با یکی از غزلیات حافظ هم همراه شده بود.

 

 

 

گزیده‏ای از آلبوم نوا با صدای فریبا یاوری را بشنوید

 اگر نشد از این جا دانلود کنید

 صدای پر حجم یاوری اگر در میان دیگر صداهایی که من شنیده‏ام، بی‏نظیر نباشد، بی‏گمان کم‏نظیر است. پر حجم بودن صدا در ابتدا موهبتی خدایی و در مرحله بعد حاصل تمرین و تلاش است که در زمانه ما کمتر شنیده می‏شود. بیشتر صداهای زنان و مردان امروز، کمی لاغرند و به زور دستگاه‏های صدا برداری کمی چاق شنیده می‏شوند. البته صدای پر حجم همراه با خشونت، لطفی ندارد و کم نیستند صداهای قدرتمندی که رگه‏ای از خشونت و بدصدایی در آن‏ها شنیده می‏شود. از این نظر یاوری صدای مطلوبی دارد و مهم‏تر این که به لحاظ بیان واژگان، یک سر و گردن از خوانندگان مرد ایران امروز بالاتر می‏نماید. من در همه آلبوم وی حتی یک واژه نامفهموم نشنیدم ولی در آثار آقایان فلانی و بهمانی هر چه می‏خواند دل تنگت بجوی جویده کلام نامفهوم!!

 

 

عکس: حسین مدنی

 

گزیده‏ای از آلبوم سه‏گاه با صدای فریبا یاوری را بشنوید

 اگر نشد از این جا دانلود کنید

 

 شیوه آهنگسازی دو آلبوم یاوری در برخی موارد به موسیقی دوران قاجار می‏نماید و در برخی جاها امروزی‏تر شنیده می‏شود. از نظر سونوریته، تفاوت جدی با سایر گروه‏های موسیقی ایرانی ندارد. زیرا ترکیب سنتور، تار، تارباس، کمانچه، نی و تمبک در حالت معمول صدای تثبیت شده‏ای تولید می‏کنند مگر این که آهنگساز بخواهد جور دیگری از این ترکیب صدا بگیرد که آن بحث دیگری است. یاوری در آلبوم نوا، مایه دستگاه را از نت دو گرفته که معمولاً این مایه برای خانم‏ها چندان مناسب نیست اما وی ظاهراً خواسته قدرت بم‏خوانی صدایش را در این مایه امتحان کند.

بیشتر واژگان خوانده شده، زائیده ذهن فریبا یاوری است. وی نگاهی کاملاً اجتماعی به اثر داشته و در جای جای اشعارش، دغدغه‏های این چنینی شنیده می‏شود. نکته دیگر این که او هنگام سرودن این واژگان، با توجه به اهل موسیقی بودنش، احتمالاً آن‏ها را زمزمه کرده و از این نظر خیلی به شیوه آهنگسازی قدیمی‏ها نزدیک است که شعر و آهنگ را یک نفر در لحظه پدید می‏آورد. با توجه به عدم انتشار رسمی این گونه آثار، طبیعتاً تهیه کردنش دشواری‏های خود را دارد ولی شاید ارتباط با صاحب اثر بتواند بخشی از این کاستی را جبران کند. ایمیل صاحب اثر fari.yavari@yahoo.com است. امیدوارم روزگاری نه چندان دور این صداهای پالوده و ناآلوده در گوش یکایک ایرانیان طنین‏انداز شوند. گر چه دیر است ولی دور نیست.

 

مطالب مرتبط:

روزی كه این صدا آزاد شود

 صدای زن، چراغی که به خانه رواست

مناجات فارسی به روایت هایده