ترانه دل ماست پارسی پیشکش به همه پارسی زبانان

ترانه دل ماست پارسی پیشکش به همه پارسی زبانان

این ترانه را از لینک یوتیوب می توانید ببینید و بشنوید.

گل های خندان؛ بچه های ایران

ترانه‌ای پیشکش به نوجوانان و کودکان ایرانی

گل های خندان؛ بچه های ایران

بی گزافه‌گویی شما خوبان را به دیدن و شنیدن نماهنگ «گل‌های خندان» دعوت می‌کنم؛ چرا که در زمانه ما، آن چه خریدار ندارد، حرف و سخن است. بعد اگر حوصله داشتید، نوشته‌های پایین را بخوانید.

 

ادامه نوشته

دل ماست پارسی

آهنگی در ستایش یک زبان

دل ماست پارسی

تلاش پیش رو، کاری در ستایش زبان رودکی سمرقندی، فردوسی توسی، خواجوی کرمانی، سعدی و حافظ شیرازی، نظامی گنجوی، اقبال لاهوری، فخرالدین اسعد گرگانی و شهریار تبریزی است. این تحفه کوچک را پیشکش می‌کنم به همه پارسی‌زبانان جهان از شمال هند گرفته تا غرب چین و از کابل تا غربی‌ترین نقطه خاورمیانه. همچنین پارسی‌زبانانی که از قرن بیستم، پای‌شان به قاره‌های دورتر همچون اروپا، آمریکا و اقیانوسیه کشیده شده است. 

 

ادامه نوشته

سلانه سلانه تا كی؟

نیم نگاهی به آلبوم «سلانه» اثر استاد حسین علیزاده

سلانه سلانه تا كی؟

ده سال پیش، پس از انتشار آلبوم «سلانه» با نوازندگی حسین علیزاده، مطلبی در روزنامه همشهری نگاشتم و به گمان خویش، ورود یک ساز نو در عرصه موسیقی ایرانی را به چالش کشاندم. شاید آن زمان، به نوعی پیش‏داروی کردم ولی گذر زمان و پیدایش سازهای نوین دیگر به ویژه در چند سال اخیر با موج سازگری اساتید به نامی چون محمدرضا شجریان، آشکار شد که این نوشته کهن، هنوز تر و تازه است و انگار ناخواسته و نادانسته، پیش‏بینی خوبی کرده بودم که به صرف یک نوآوری در حوزه سازگری، لزوماً خود موسیقی ما، نو نوا نخواهد شد و بدین منظور اندیشه دیگری می‏باید. آن چه می‏خوانید بدون هیچ دستکاری، همان است که سه شنبه ۲۶ فروردين ۱۳۸۲ (15 آوریل 2003 میلادی) در روزنامه همشهری چاپ شده است. 

ادامه نوشته

یاد باد آن که ریشه در خاک داشت

استاد احمد ابراهیمی، خواننده سبک قدیمی درگذشت

یاد باد آن که ریشه در خاک داشت

گله‏ای نیست اگر نسل جوان امروز، احمد ابراهیمی را نشناسد، چه این که شناختن نخست به دیده است و دوم به شنیده و سوم به خوانده شدن در صفحه‏ای از کتاب یا مجله و یا روزنامه. از این میان تنها دیده شدن است که به شناخت اندکی منجر می‏شود و گاهی نیز شنیده شدن. پس می‏پذیریم دنیای پیرامون ما با احمد ابراهیمی بیگانه باشد. زیرا چنان امکانی برای دیده و شنیده شدن نبوده است. پس نسل جدید چگونه باید او را بشناسند؟

ادامه نوشته

شهنوازی می‏کرد؛ چون اصفهانی بود

به یاد یکتانواز موسیقی ایران

شهنوازی می‏کرد؛ چون اصفهانی بود

بهانه‌ی سخنم در ظاهر درگذشت استاد زنده‏یاد جلیل شهناز است ولی روی سخنم ربطی به مرگ ندارد که بارها پیش از این نوشته‏ام برخورد سنتی با مقوله مرگ را نمی‏پسندم. وقتی آمد، بگذارید بیاید و آن بکند که باید بکند. فرقی هم ندارد همانند جلیل شهناز 92 ساله باشد یا همانند جوانمرگان 22 ساله و غیره. بگذریم. 

ادامه نوشته

ساز پهلوان

نگاهی دیگر به نوای بالابان در موسیقی دستگاهی

ساز پهلوان

پیش از این مطلبی با عنوان «بالابان در موسیقی دستگاهی» نگاشتم و هدفم این بود که نگاه صرفاً بومی برخی از آهنگسازان به این ساز تغییر کند. فراموش نکنیم عناوین را ما خودمان به ابزار می‏دهیم. تقریباً همه سازهایی که در فرهنگ موسیقی ما، بومی یا فولکلور به شمار می‏روند، در فرهنگ موسیقی ترکیه، سازی قدرتمند برای رونق انواع موسیقی آن کشور هستند. ولی در این جا ما همچنان در این اندیشه هستیم که موسیقی دستگاهی حتماً باید با تار و سه‏تار و نی و کمانچه و سنتور و تنبک باشد. 

 

ادامه نوشته

موسیقی پایور در خانه فریدون توللی

شبی در میان هنرمندان شیرازی

موسیقی پایور در خانه فریدون توللی

از شهرستان نورآباد ممسنی راهی شیراز بودم که دوست گرامی مسعود نامداری از هنرمندان خوش‏پنجه شیرازی تلفن زد که به دلیل اجرای کنسرت، شب در خانه نیست. مشتاقانه نشانی مکان کنسرت را گرفتم و سر ساعت به خانه زنده‏یاد فریدون توللی رسیدم که آن شب توسط دخترش به محفل شعر و موسیقی به یاد پدر تبدیل شده بود.  

ادامه نوشته

نقدی بر تصنیف بنی آدم

نقدی بر تصنیف بنی آدم

خوانندگان وبلاگ فرهنگ و موسیقی ما ، کم و بیش می‏دانند، پیشتر از این، گهگاه بر موسیقی‏های تولیدی چند دهه اخیر، چیزکی می‏نوشتم که شاید بشود عنوان نقد بر آن‏ها نهاد، شاید هم نه. به هر ترتیب روزی تصمیم گرفتم این شیوه را به پایان ببرم و با نگارش مطلبی زیر عنوان خداحافظی با نقد موسیقی زنگ پایانش را در زندگی فرهنگی خویش نواختم. دلیلش هم به طور مفصل در همان نوشته آمده است. اینک یکی از آهنگ‏هایم به نام تصنیف بنی آدم زیر ذره‏بین دوستی نادیده و نکته سنج قرار گرفته و نقد خویش را برایم ایمیل کرده است. بدون هیچ دخل و تصرفی در نوشته این خواننده گرامی، متن نقد ایشان را در وبلاگ می‏گذارم.

ادامه نوشته

چگونه آواز بخوانیم- بخش نخست

چگونه آواز بخوانیم- بخش نخست

نخستین برنامه را با همراهی خواننده جوان یاسر آریامنش که پیش از این تصنیف میهنی «جانم وطن» را با صدای وی شنیدید، آغاز می‏کنم و خیال دارم در ادامه از همنشینی دیگر خوانندگان جوان بهره بگیرم، چه تهران باشند و چه شهرستان. در همین جا از همه دوستان علاقه‏مند تقاضا می‏کنم با ما همراه شوند تا رشته سخن، از تک‏گویی و یک تنه بودن دور شده و به یک گفتمان چندصدایی با دیدگاه‏های مختلف تبدیل شود ...

ادامه نوشته

نسخه دیگری از تصنیف جانم وطن

در پاسخ به استقبال از یک آهنگ میهنی

نسخه دیگری از تصنیف جانم وطن

واکنش مثبت خوانندگان گرامی وبلاگ فرهنگ و موسیقی ما و دیگر کسانی که توانستند تصنیف میهنی جانم وطن را بشنوند، وادارم کرد نسخه متفاوتی از آن را به اشتراک بگذارم. امیدوارم باز هم خوش‏تان بیاید. 

ادامه نوشته

تصنیف میهنی جانم وطن

آهنگی پیشکش به همه ایرانیان

تصنیف میهنی «جانم وطن»

بی هیچ آداب و ترتیبی این آهنگ میهنی که با دست خالی ولی با همراهی دوستانی عاشق پس از پنج ماه کار پیوسته –از اوان شهریور تا پایان دی- آماده شده را به همه ایرانیان پیشکش می‏کنم.

ادامه نوشته

وقتی بنی‏آدم اعضای یکدیگرند

تصنیفی هدیه به خوانندگان گرامی

وقتی بنی‏آدم اعضای یکدیگرند

این هدیه کوچکی است به همه خوانندگان گرامی، نیک اندیش و نیکوسیرت وبلاگ فرهنگ و موسیقی ما، تصنیفی در چهارگاه با شعر جهان‏شمول شیخ مصلح‏الدین سعدی شیرازی، با آهنگسازی خودم و همکاری هنرمندانی بسیار بی‏ادعا و بی چشم‏داشت. فقط 140 هزار تومان هزینه استودیو کردم که اگر غیر از این بود، دست کم دو میلیون تومان آب می‏خورد. 

ادامه نوشته

این ساز؛ بچه‏بازی نیست

داستان بازیافت یک ساز کوچک مینیاتوری در اصفهان

این ساز؛ بچه‏بازی نیست

می‏گفت اول صدای ساز را بیرون می‏کشم و بعد در صورت نیاز و یا سفارش مشتری به تزئین آن می‏پردازم. اما آن چه باعث شد این نوشته را بنگارم، نکته دیگری بود که ... 

 

ادامه نوشته

خالقی را از نو بشناسیم

معرفی یک اثر جیبی و سودمند

خالقی را از نو بشناسیم

نام روح الله خالقی همواره برای اهل فن شناخته شده است ولی توده مردمی كه با آثار گران بار وی آشنایند، معمولاً آهنگ ها را با نام خوانندگانش می شناسند. یعنی عموم مردم ایران وقتی سرود ای ایران را می شنوند، فقط نام غلامحسین بنان در ذهن شان تداعی می شود. اما در دهه اخیر، فرصت های تلخ و شیرینی پیش آمد تا روح الله خالقی نیز بهتر شناخته شود. در سال 1383 خورشیدی، همزمان با شصتمین سال ساخت و اجرای سرود جاودانه ای ایران، جشنی كوچكی در رسانه های چاپی و اینترنتی گرفته شد و پیرو آن جریان خبری، یكی از روزنامه های قدیمی به جای استقبال از این رویداد مبارك، تخریب شخصیت روح الله خالقی را در پیش گرفت. این هجمه البته ...

ادامه نوشته

خطای تصنیف‏سازی دیروز و امروز

تلفیق شعر و موسیقی از منظری دیگر

خطای تصنیف‏سازی دیروز و امروز

زبان فارسی یکی از پیچیده‏ترین زبان‏ها و شاید بتوان گفت پر کنایه‏ترین زبان دنیاست زیرا کمترین چرخش در لحن گفتار، گاه ممکن است معنی متضادی به گوش مخاطب برساند. شاید این ویژگی در سایر زبان‏ها به این اندازه پر رنگ نباشد.  ... سیلاب گذاری شعر در موسیقی با به روایتی دیگر، تقطیع شعر با آهنگ، پدیده‏ای کهن است ولی پرداختن به چند و چون آن، امری نسبتاً نو می‏نماید. شاید تا چند دهه پیش کسی به این گونه سخن‏ها و خوانش‏ها حساسیتی نداشت ولی کم‏کم ... 

ادامه نوشته

پاسداشت زبان پارسی در موسیقی ایرانی

معرفی آلبوم «دل‏های شب» با صدای رضا محمدمهر

پاسداشت زبان پارسی در موسیقی ایرانی

همه ما کم و بیش نسبت به زبان رسمی کشور، حساسیت داریم و حتی اگر فارسی، زبان مادری‏مان نبوده باشد، باز هم به عنوان یک شهروند ایران و نظر به این که این زبان فرهنگ‏ساز، در حال حاضر همانند نخ تسبیح، همه خرده فرهنگ‏های بومی ایران را به هم پیوند زده است، اهمیتی ویژه برای آن در نظر داریم. بنابراین هر کسی در هر لباسی که به این زبان سخن می‏گوید یا سخن می‏پراکند، به نوعی یک سرباز جبهه فرهنگی ایران محسوب می‏شود، چه آن بانوی شاهنامه خوان ساکن در ایالات متحد آمریکا باشد و چه آن آخوند نادانی که بی‏خردانه بر فردوسی می‏تازد و این زحمت را البته با زبان فارسی می‏کشد. در این کارزار، خوانش‏های محمدرضا شجریان همان اندازه ارزش دارد که دیگر پارسی‏زبانان جهان در سرزمین‏های دور و نزدیک با انواع موسیقی‏های پاپ و راک و سنتی و غیره، هنرنمایی می‏کنند.

ادامه نوشته

برگ دیگری بر پرونده راست‏پنجگاه

معرفی آلبوم سرمست با صدای مظفر شفیعی

برگ دیگری بر پرونده راست‏پنجگاه

چندی پیش در موسسه آوای مهربانی، خانم عاصمه فندرسکی یک سی‏دی از تولیدات خویش را به من هدیه داد، اثر «سرمست» با اجرای گروه مهربانی به سرپرستی پسرش سلمان سالک (نوازنده تار). مظفر شفیعی که از نظر سنی دقیقاً جای پدر سلمان قرار دارد، به عنوان خواننده‏ ایفای نقش کرده است ولی هنر بی‏حاشیه، جای خویش‏پرستی نیست و هر آن که دستی در نوآوری دارد، می‏تواند با پیشکسوتان همنشینی کند و همنوایی سردهد. دیگر اعضای گروه مهربانی عبارتند از: احمد رضاخواه (سنتور)، محمدباقر زینالی (عود و کمانچه)، فرید خردمند (تمبک) و احسان عابدی (نی). 

 

ادامه نوشته

صداهای پاک و پالوده

معرفی دو آلبوم از فریبا یاوری و نیکزاد زرگانی

صداهای پاک و پالوده

ایرج میرزا در دیوانش بیتی از جامی آورده است «پری رو تاب مستوری ندارد / در ار بندی سر از روزن درآرد»‏ و این کم و بیش حکایت خانم‏های خوش صدای ایران امروز است که بی هیچ دلیل متقنی از خواندن و خنیاگری بازداشته‏ شده‏اند اما هر از گاهی صدای نیکوی‏شان ... 

 

ادامه نوشته

کنسرت «به نام گل سرخ» از منظری دیگر

کنسرت «به نام گل سرخ» از منظری دیگر

سه سال پیش وقتی آلبوم متفاوت حمید متبسم با عنوان «به نام گل سرخ» در ایران منتشر شد، بازخوردهای فراوانی در پی داشت. اینک متبسم بر آن شده تا این آلبوم را به صورت زنده در تالار وحدت تهران به گوش مخاطبانش برساند و از آن جا که زمان آلبوم کمتر از یک ساعت بود، وی تمهیدی اندیشید تا پاسخگوی نیاز یک کنسرت تقریباً دو ساعته باشد و به همین دلیل یک برنامه سه‏نوازی ساز سارود هندی با دو ساز کوبه‏ای در آغاز برنامه و سپس گروه‏نوازی بر اساس قطعاتی از سعید فرجپوری را در ادامه جاسازی کرد. در بخش پایانی کنسرت، اجرای کامل آلبوم یاد شده با خوانندگی سالار عقیلی صورت گرفت. بخش‏های سه‏گانه آن هر یک از منظری قابل توجه‏اند. 

ادامه نوشته

شور کمانچه غوغا می‌کند

معرفی آلبوم کمانچه‌نوازی حسام اینانلو

شور کمانچه غوغا می‌کند

روزگاری نه چندان دور یعنی حدود 70 سال پیش وقتی روح‌الله خالقی می‌خواست یک نوازنده کمانچه برای تکنوازی در رادیو ایران بیابد، با چراغ قوه گشت و استاد زنده علی‌اصغر بهاری را جست و این اندک سرمایه، تا چند دهه یگانه بود تا سرانجام چند شاخه نورسیده همانند ...

ادامه نوشته

زین قند پارسی کز دهان تو می آید برون

تصنیف های فارسی با صدای خواننده ازبکستانی

زین قند پارسی کز دهان تو می آید برون

دو شهر سمرقند و بخارا برای ما همواره یادآور بیت معروف حافظ شیرازی هستند که خود وی حتی یک بار هم بدانجا نرفت. هر چه هست برای ما یک نوستالژی پنهانی در این دو واژه هست. انگار با شنیدن نام شان همیشه به گمشده ای می اندیشیم. این دو شهر تاریخی، اینک ... 

ادامه نوشته

یادداشتی برای سیمرغ نوازان

یادداشتی برای سیمرغ نوازان

اگر یك پای پروژه سیمرغ شاهنامه فردوسی نبود، من به خود و همچنین به شما زحمت نمی دادم. حمید متبسم در خصوص موسیقی این اثر، زحمت زیادی كشیده ولی حتی اگر موسیقی اش را نخواهیم بشنویم، همین ورودش به شاهنامه، میراث مشترك همه ایرانیان، خودش قیمت بالایی دارد. بد نیست به بخشی از سخنان حسنین هیكل وزیر خارجه مصر در دولت جمال عبدالناصر و روزنامه نگار شهیر این كشور باستانی اشاره كنم كه یك بار در سفری به ایران، طرف گفت و گوی رونامه همشهری یا ...

 

ادامه نوشته

پای درس استاد شجریان

فيلمی كوتاه از كارگاه آواز

پای درس استاد شجریان

خیلی ها دوست دارند از نزدیك محضر استاد یگانه آواز ایران را درك كنند. امكانی كه در حال حاضر تنها برای سی چهل نفر مهیاست ولی به قول معروف، كاچی بهتر از هیچی و به همین دلیل اینك یك فیلم كوتاه دو دقیقه ای را برای دوستان دور از مركز بارگذاری می كنم. ای كاش ...

ادامه نوشته

این هم صدایی خوش است

بالابان در موسیقی دستگاهی

این هم صدایی خوش است

نیك می دانیم سازهایی با عنوان بالابان، نرمه نای و دودوك، معرف سه جغرافیای فرهنگی آذری، ‌كردی و ارمنی هستند. در واقع یك ساز است ولی متناسب با سه فرهنگ یادشده، تغییراتی در ساختمان و شیوه نوازندگی شان دیده می شود. امروزه كمتر پیش می آید از این ساز در تركیب سازهای ایرانی و به طور كلی ارائه موسیقی دستگاهی استفاده شود. شاخص ترین موردی كه من دیدم، كنسرت گروه شمشال به سرپرستی حسین حمیدی بود.   

ادامه نوشته

برزین آذرمهر، زنده یا مرده

واكاوی یك ترانه جاوید

برزین آذرمهر، زنده یا مرده

شما كه اهل موسیقی هستید،‌بی گمان ترانه، تصنیف یا سرود همراه شو عزیز را بارها شندیده اید و این اواخر هم احتمالاً خوانده اید كه سراینده شعر آن، زنده یاد پرویز مشكاتیان است. اینك شخصی به نام جعفر مرزوقی كه من نمی شناسمشان نامه ای فرستادند مبنی بر این كه برزین آذرمهر تخلص شعری ایشان است و باقی ماجرا كه توصیه می كنم از زبان خود ایشان بخوانید.

ادامه نوشته

بدرود ای پاسدار قانون

یادی از زنده یاد سیمین آقارضی

 بدرود ای پاسدار قانون

پایداری زنده یاد سیمین آقارضی و همچنین سرکار خانم ملیحه سعیدی از این جهت ارزش بیشتری دارد که در زمانه آن ها، پرداختن به سازی مهجوری مانند قانون، بی گمان هزینه هایی در بر داشت. آن ها می بایست آن قدر تلاش می کردند تا در ابتدا این ساز را به جامعه بنمایانند و در صورت توفیق، میوه های زحمت خویش را بچینند. در حالی که ...

ادامه نوشته

موسیقی اعتراض همپای اعتراض

دو آهنگ جدید در رابطه با رویدادهای اخیر

موسیقی اعتراض همپای اعتراض

انتخابات جنجالی ریاست جمهوری امسال هم که الی ماشاءالله اعتراض کم نداشت و هنوز هم دارد، عوارض جانبی فراوانی به وجود آورد که نمونه های رنگارنگش را در حوزه های مختلف می بینیم و می شنویم. از جمله می توان به حدود بیست تصنیف و ترانه مربوط به این رویداد مهم اشاره کرد که هر کدام از زاویه متفاوتی وارد شده اند. اینک فرصت بررسی تک تک آن ها نیست و تنها دو نمونه جدید را معرفی می کنم. نخست تصنیفی با نام برخیز در آواز دشتی و با گروه نوازی کاملاً ایرانی و دیگری آهنگی در حال و هوای موسیقی پاپ. 

 

ادامه نوشته

آواز ما آیا همین رنگ است

نوای یک خواننده گمنام

آواز ما آیا همین رنگ است

حکایت آواز ایرانی و افت محسوس آن در سال های اخیر حرف تازه ای نیست، چنانکه بزرگانی همچون استاد شجریان هم نگرانی خویش را بارها بروز داده اند و معترف اند این بخش از هنر موسیقی ایرانی، همسنگ با دیگر وجوه موسیقی ما رشد نکرده است. این موضوع بی گمان دلایل متعددی دارد که یکی از آن ها را در این نوشتار عنوان می کنم و آن بی توجهی جامعه هنری اعم از تولید کننده، ناشر و مصرف کننده به تنوع طبیعی آواز در جای جای ایران پهناور است. برای نمونه همین موسیقی دستگاهی که گاهی یک پیکره ثابت و لایتغیر تصور می شود، در نقاط مختلف فارسی زبان ایران، دارای لحن های گوناگون متناسب با فرهنگ مردمان آن منطقه است.  

ادامه نوشته

خداحافظی با ساز و سخن استاد پایور

داغ دیگری بر دل سنتور

خداحافظی با ساز و سخن استاد پایور

شتر مرگ را گریزی نیست، دیر یا زود همگان ناچارند سوارش بشوند. تا کی رو به روی ما زانو بزند. پس بحثی نیست تا آن روز اما من درست نمی دانم مردمان به هنگامش از بهر چه می گریند. اگر ترس از بیهودگی باشد، پر بیراه نیست. آن گاه مرگ یعنی نیستی و روشن است کسی از نیستی خوشش نمی آید. حال اگر غیر از این باشد، پس چه باک که آن شتر دیر یا زود رو به روی کسی زانو بزند. وقتی انسانی بتواند بر بیهودگی غلبه کند، اصولاً دیر یا زود معنی ندارد و من بر این باورم فردی مثل فرامرز پایور خیلی خیلی سال پیش چنین کرد و پیروز شد. شاید بتوان گفت چهل سال پیش هم این مهم را کرده بود.  

 

ادامه نوشته

یک پی دی اف برای شجریان شناسی

یک PDF برای شجریان شناسی

از نام آلبوم گرفته تا نام قطعات، نام شاعران و آهنگسازان وجود دارد و از همه مهم تر، متن کلیه اشعار خوانده شده در هر آلبوم دیده می شود. به یک معنی این فایل PDF یک شجریان شناسی نسبتاً کامل است. به ویژه دوستان مطبوعاتی که گاه نیاز دارند اطلاعات دقیقی از یک اثر استاد داشته باشند، با کمک این مجموعه کم نظیر در عرض 10 ثانیه به منظور خویش خواهند رسید.

  

ادامه نوشته

پیشینه موسیقی حماسی میهنی در ایران

پیشینه موسیقی حماسی میهنی در ایران

 آثار سیاسی اجتماعی غالباً دو رویکرد درون قومی و برون قومی دارند. وقتی جهت گیری کلام به سمت دشمن خارجی باشد، این موسیقی ماهیت ملی و میهنی پیدا می کند که ممکن است متناسب با شرایط موجود لحنی حماسی هم داشته باشد. اگر جهت گیری کلام متوجه طیفی از افراد همان قوم بشود، عنوان موسیقی انقلابی یا موسیقی اعتراض زیبنده تر می نماید. گر چه متناسب با شرایط سیاسی هر دوره ای ممکن است این دو تعریف، تداخل هایی با هم داشته باشند. اینک موضوع این نوشتار را در پنج دروره قاجار، پهلوی اول، پهلوی دوم، دوره انقلاب و دوره معاصر پی می گیریم.

 

ادامه نوشته

از من ایشان را هزاران یاد باد

چکامه ای برای نابغه نیشابوری موسیقی ایران پرویز مشکاتیان

از من ایشان را هزاران یاد باد

خوش ندارم بابت درگذشت مشکاتیان در سنی پایین تر از مرگ طبیعی افسوس بخورم و دریغا سر دهم. بدون تعارف به گفته سعدی ایمان دارم که مرد نکونام نمیرد هرگز. اتفاقاً به زندگی اش غبطه می خورم که چقدر مختصر و مفید بود. آنچه بلد بود و آنچه می توانست آفرید و در جای جای فرهنگ شفاهی این سرزمین اثر گذاشت. از 54 سال عمرش شاید 20 سال آفرینشگری می کرد و بقیه را یا در حال فراگیری بود و یا این اواخر در حال نظاره دیگران.

  

ادامه نوشته

چرا شجریان استاد است 6

نگاهی به تازه ترین تصنیف محمد رضا شجریان

چرا شجریان استاد است 6

مثل معروفی می گوید "دود از کنده بلند می شود" و اینک دو ماه و اندی پس از انتخابات پر حادثه ریاست جمهوری که واکنش های مختلفی از جمله در حوزه ترانه سرایی و تصنیف سازی را شاهد بودیم، اثری کاملاً متفاوت از ده ها نمونه تولیدی دیگران با عنوان "زبان آتش" از حنجره همیشه جاوید استاد بزرگ و محبوب موسیقی ایران جناب محمدرضا شجریان شنیده می شود. شعری از زنده یاد مشیری که انگار او نمرده و همین دو ماه پیش با دیدن خیابان های تهران، این شعر زیبا و تأثیرگذار را سروده است و همچنین آهنگی منحصر به فرد از مجید درخشانی که در کارنامه آهنگسازی اش یگانه می نماید. در ادامه مجموعه نوشتارهایی با عنوان مشابه تیتر این نوشتار، نگاهی به شیوه بیان آوازی استاد شجریان در تازه ترین اثرش خواهم داشت و تأکید می کنم ...

 

ادامه نوشته

جلوه ای از سه تار نوازی نوین

معرفی آلبوم جوی نقره مهتاب از بهداد بابایی

جلوه ای از سه تار نوازی نوین

قصه نوآوری در هنر و به ویژه موسیقی ایرانی، سری دراز دارد. در این خصوص آن قدر نظرات گوناگون و گاه متضاد به گوش می رسد که آدم برای لحظه ای از اصل موضوع گریزان می شود. اما این هم خارج از سایر شئون زندگی ما نیست و می توان با نگاهی بی طرفانه، دست کم شیوه های نوآوری را توصیف کرد. فارغ از این که چنین حرکت هایی، مورد تأیید ... 

 

ادامه نوشته

کمانچه و تجربه های نوین

مروری بر تجربه های نوین کمانچه نوازی معاصر

کمانچه و تجربه های نوین

نوازندگی کمانچه در دوره جدید با تغییرات شگرفی همراه بوده و می توان گفت پس از تمبک بیشترین پیشرفت را داشته است. افزایش حرکت های سرعتی (پاساژ)، نواختن صداهای بسیار زیر یا به اصطلاح گرفتن پوزیسیون سوم که در عمل دقت بسیار می طلبد، ایجاد صداهای مقطع (استاکاتو) با بهره گیری از تکنیک پیتزیکاتوی ویولون و همچنین اجرای ترمولو اشاره کرد. نوازندگان نوپرداز ضمن توجه به شیوه های نوازندگی قدیمی، برخی تکنیک های مورد استفاده در کمانچه نوازی مکتب موسیقی آذربایجان و همچنین استفاده از برخی فنون ویولون نوازی را در این ساز به کار برده اند.

 

ادامه نوشته

برگی دیگر بر دفتر تکنوازی های کمانچه

معرفی آثار تازه ای از مهدی آذرسینا

برگی دیگر بر دفتر تکنوازی های کمانچه

  به تازگی سه اثر جدید از مهدی آذرسینا در قالب تکنوازی کمانچه توسط موسسه فرهنگی هنری چهارگاه منتشر شده است که با احتساب کار پیشین وی به نام چلیپا، او هم اکنون رکورد دار انتشار تکنوازی های کمانچه در بین همکاران و همقطاران خود به حساب می آید. یکی از آن ها "کمانچه و تمبک نام دارد که آذرسینا در فاصله سال 1362 تا 1365 خورشیدی به همراه تمبک محمد اخوان نواخته و ...

 

 

ادامه نوشته

از خون جوانان به چهار روایت

نگاهی به مهم ترین تصنیف انقلابی تاریخ موسیقی ایران

از خون جوانان به چهار روایت

تا پیش از وقوع نهضت مشروطه در 1285 خورشیدی (1906 میلادی)، موسیقی رایج در شهرهای بزرگ غالباً مضامین عاشقانه، سرگرم کننده و گاه بسیار بی ارزش داشت. چنان که عارف قزوینی تصنیف سرای نامدار عصر مشروطه در کتابش می نویسد: "وقتی من به ساختن تصنیف های میهنی روی آوردم، این هنر چنان تنزل یافته بود که حتی برای گربه شاه نیز تصنیف می ساختند".  با صدور فرمان مشروطیت در سال 1285 توسط مظفرالدین شاه، نوع حکومت از پادشاهی مطلقه به ... 

 

ادامه نوشته

حکایت آهنگسازی در موسیقی ایران

 

حکایت آهنگسازی در موسیقی ایران

 یکی از مهم ترین و شاید بزرگ ترین معضل موسیقی ایران در عصر حاضر، مقوله آهنگسازی آن است که با غروب خورشید آهنگسازان مبتکر و خلاق چند دهه گذشته، چرخ موسیقی ایران عملاً در یک مدار بسته با تکرار و بازخوانی آثار گذشتگان می چرخد. ناخرسندی از وضع موجود غالباً با شکوه و شکایت صاحب نظران همراه می شود. ولی کمتر علل و عوامل آن مورد توجه واقع شده است که در این جا با استفاده از نظرات برخی چهره های شاخص و مطرح موسیقی ایران مورد بررسی قرار می گیرد. این نوشته نخستین بار در بهار 1381 روی کاغذ آمد و هیچ گاه مجال انتشار نیافت. اینک در بهار 1388 آن را با کمترین بازنگری در وبلاگ منتشر می کنم. شاید گذر زمان ... 

  

ادامه نوشته

تار و تجربه های نوین

مروری بر تجربه های نوین تار نوازی معاصر

تار و تجربه های نوین

در طول دو قرن اخیر، تار همواره در دو نقش تکنواز و همنواز حضور داشته است. قدرت صدای آن با سازهایی چون سنتور، عود، کمانچه و نی برابری می کند و بدون میکروفون می تواند در کنار این سازها به همنوازی بپردازد و گاه میدان دار گروه نوازی باشد. چنان که در نمونه ... 

ادامه نوشته

چرا شجریان استاد است 5

چرا شجریان استاد است 5

در حالی که اگر یک خواننده حتی متوسط و نه چندان حرفه ای به این نکته توجه داشته باشد که وقتی شعر می خواند، این شعر لابد یک معنایی هم دارد و در نتیجه تلاش بکند معنای آن را به شکل زیبایی به شنونده انتقال بدهد، آن گاه آوازش از گیرایی بیشتری برخوردار می شود تا این  که وی به ردیف های آوازی کاملاً مسلط باشد و هنگام آواز خوانی صرفاً، واژگان اشعار بزرگان ادب پارسی را قربانی قدرت نمایی هنجره اش بکند. با نقل سخنی از ... 

 

ادامه نوشته

جلوه هایی از عود نوازی معاصر

جلوه هایی از عود نوازی معاصر

اینک نسل سومی های عود نوازی ایران، باز هم یک گام به پیش نهادند و صرفاً به اجرای موسیقی خالص دستگاهی اکتفا نمی کنند. گسترش روابط انسانی و هنری به واسطه فن آوری های نوین و همچنین پیدایش موسیقی های نوینی برگرفته از فرهنگ های مختلف، باعث شده است صداهای متفاوتی از عود ایرانی شنیده شود. نمونه ای از این رویکردها را ...

  

 

ادامه نوشته

جا مانده از آتش کاروان

به یاد زنده یاد بیژن ترقی

جا مانده از آتش کاروان

واگویه های یک ترانه سرا پس از نزدیک به پنجاه سال، جامه عمل پوشید. آن که با آهنگ علی تجویدی هم آهنگ می شد و می سرود: " آتشي ز کاروان جدا مانده،  اين نشان ز کاروان بجا مانده، ... من هم ای یاران تنها ماندم، آتشی بودم بر جا ماندم" اینک به کاروانیان پیوست. سرنوشت محتومی است و نیازی نیست... 

  

ادامه نوشته

چرا شجریان استاد است 4

چرا شجریان استاد است 4

 وقتی روی کاغذ می نویسیم " سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی" ، معلوم نیست دقیقاً چه منظوری داریم. تنها زمانی منظورمان، آشکار می شود که این واژه های بی جان با چرخش زبان، جان بگیرند. آن گاه معلوم می شود که منظور واقعی اشعار چیست. مصرع یاد شده، می تواند کاملاً از سر درد و دلتنگی بیان شود و یک منظور را برساند یا می تواند تحت شرایطی حالت طنز به خود بگیرد و آن هم بستگی شرایط پیرامونی بیان کننده دارد که در اطرافش ...

 

 

ادامه نوشته

نمایی از سه تار نوازی استاد کسایی

نمایی از سه تار نوازی استاد کسایی

 شهرت بی مرز استاد اگر چه مدیون نفس گرم او در نی های بی جان بوده است ولی حسن کسایی فقط در نی و نی نوازی خلاصه نمی شود. شاگردی استاد یگانه دوران ابوالحسن صبا، این امکان را فراهم کرده تا کسایی جوان، شیفته زخمه های صبا بر ساز ظریف سه تار شود. با وجود آن که او هیچ گاه این ساز را به عنوان ساز تخصصی اش ارائه نکرد، اما شنیدن زخمه هایش ...

 

ادامه نوشته

شیوه پوست انداختن تار

شیوه پوست انداختن تار

پوست مورد استفاده باید صاف و تمیز و کمی کهنه باشد. یک طرف پوست از طرف دیگر آن صاف تر است که طرف صاف به سمت داخل کاسه قرار می گیرد. علاوه بر این پوست معمولاً ضخامت ثابتی ندارد و یک سوی آن از سوی دیگرش ضخیم تر است که لازم است سمت ضخیم تر به سمت ته کاسه –نزدیک به سیم گیر- قرار گیرد. پیش از هر اقدامی ابتدا ... 

 

ادامه نوشته

آواز بیات اصفهان با طعم فارسی

آواز بیات اصفهان با طعم فارسی

 در نتیجه وقتی این دسته از فواصل موسیقی دستگاهی که هیچ مشابهی در موسیقی اقوام ایرانی ندارند، توسط هنرمندان برآمده از مناطق فارس نشین روایت شوند، طعم فارسی شان خیلی شیواتر می نماید.

ادامه نوشته

چرا شجریان استاد است 3

چرا شجریان استاد است (3)

اول مهر ماه، سالروز تولد استاد بی همتای آواز ایرانی است. به این مناسبت با چند روز دیرکرد، جشن تولد کوچکی برای ایشان می گیرم. تا کنون دو مطلب پیرامون ویژگی های خوانندگی جناب شجریان با توجه ویژه به طرز بیان کلام در زبان فارسی خواندید. این بار از همان منظر ...

  

 

ادامه نوشته

ای ایران، فریاد مشترک ایرانیان

ای ایران، فریاد مشترک ایرانیان

 

آیا می‌توان یك ترانه یا سرود به زبان فارسی ساخت كه همه‌ ایرانیان فارغ از مذهب، مخاطبش باشند؟ این پرسشی بود که سال ها ذهنم را به خود مشغول کرده بود و پاسخ محکمی برایش نمی یافتم تا اینکه ...

  

 

 

ادامه نوشته

جای خالی بحر طویل در موسیقی امروز

 جای خالی بحر طویل در موسیقی امروز

تا چند دهه پیش، شکلی از شعر و ترانه تحت عنوان بحر طویل عموماً در موسیقی عامه پسند ایرانی رواج ملموسی داشت که با دگرگونی سیاسی سال 57 کم کم به فراموشی سپرده شد و تنها بخش کلامی اش جسته گریخته به حیات خود ادامه داد. بحر طویل نوعی شعر فارسی با چاچوب سنتی است که آزادی عمل حیلی زیادی به ...

ادامه نوشته