آهنگ چندرنگی از فرهنگهای گوناگون
ترانه زمینخواران
بی مقدمه، ابتدا شما خوانندگان گرامی را به شنیدن ترانه زمینخواران دعوت میکنم. پس از آن چند سخن کوتاه از کنه ماجرا برایتان خواهم نوشت.
نمونهای از موسیقی پاپ ایران در ماوراءالنهر
شجریان ضربدر عباس قادری
کلیپ کوتاه زیر بازخوانی ترانه معروف عباس قادری با نام «زلیخا» است که به نظر من با نسخه اصلیاش خیلی تفاوت ندارد. گر چه تاجیکها بنا به ذوق خود اشعارش را دستکاری کردهاند. جورابِک مراداُف بنا بر سنت اجرای موسیقی عامیانه در تاجیکستان از وجود یک رقاصهی اهل کولاب نیز بهره میبرد که این به گیرایی کنسرت وی، بسیار افزوده است. جورابک در انتهای آهنگ برای برای نشان دادن قدرت حنجرهاش، واژه «زلیخا» را در سه اکتاو خوانده است که به درستی کم نظیر مینماید.
یادی از زنده یاد محمد نوری
مرگ حریف صدای تو نیست
خبر درگذشت محمد نوری شنبه شب 9 مرداد ماه 1389 خورشیدی (31 جولای 2010 میلادی) بر صفحه رسانه ها دیده شد. برای چاپ در روزنامه ها دیر شده بود و بر این باور بودم فردا صبح خیلی ها بی خبر خواهند بود. اما وقتی ساعت 7 بامداد وارد سونای ورزشگاه شیرودی شدم، مشتریان همیشگی كه معمولاً چیزكی از موسیقی های دور و نزدیك را با هم می خوانند، آن روز جان مریم خواندند. تازه فهمیدم، اساساً محمد نوری نیازی به رسانه نداشت. خودش رسانه بود و این گونه شد كه مرگ تنها توانست جسمش را ضربه فنی كند ولی صدایش ...
.
یادی از زنده ياد نعمت ا... آغاسی
بتراش ای سنگتراش
وقتی به دنیا آمد، روی شناسنامه اش نوشتند "نعمت الله آزموده" ، آنگاه که به 17 سالگی رسید، به خاطر شغل اش، نعمت نفتی خوانده می شد و چون به میانسالی رسید، دیگر همه او را "آغاسی" می شناختند. دست آخر هم سنگ مزارش دو اسمی از آب درآمد، ابتدا آغاسی و بعد نعمت الله آزموده.
موسیقی مطربی چه ویژگی هایی دارد
این نوشته در واقع پاسخی به خوانندگان معترض نوشته پیشین با عنوان دغدغه های نوین جناب علیرضا افتخاری است. برخی از خوانندگان از جمله دوست گرامی رضا خسروی که خود در تنظیم انواع موسیقی های فیلم و ترانه های پاپ دستی دارند، چنین پنداشته اند که من با اصل موضوع یعنی موسیقی مطربی مخالفم و از این که آقای افتخاری به چنین حوزه ای وارد شده اند، ناخرسندم. شاید لازم بود در آن نوشته بیشتر می نوشتم که چرا آهنگ های پاپ جناب افتخاری را نپسندیده ام.
دغدغه های نوین جناب علیرضا افتخاری
جناب علیرضا افتخاری که معرف حضور همه هستند، از حدود اوایل دهه هفتاد خورشیدی، راه متفاوتی را پیش گرفتند که این موضوع همواره از سوی همکاران دیرین ایشان و سنت گرایان مورد انتقاد قرار گرفته است. البته پاپ خوانی شان در کنار آثار سنتی و ارکسترال، پدیده جدیدی نیست و ایشان از اوایل دهه هشتاد خورشیدی، تجربه های متفاوتی را پشت سر گذرانده اند. اما تازه ترین نمونه پاپ خوانی اش که دوست گرامی علیرضا جواهری برایم ایمیل کردند، به نظرم مرز تازه ای را در نوردیده است. فعلاً بشنوید تا بعد:
ترانه ای زیبا از درویش جاویدان
راهی به سوی خدا نمانده
نسلی که شب و روز گوشش را با صدای ابی و اندی و شادمهر و غیره پر می کند بی گمان با خواننده ای به نام درویش جاویدان بیگانه است. حرفی نیست ولی تصور نمی کنم در حال و هوای امروزی، کلام آن ها، جذابیتی داشته باشد. البته فقط گمان می برم. مطمئن نیستم. بگذریم.
دو آهنگ جدید در رابطه با رویدادهای اخیر
موسیقی اعتراض همپای اعتراض
انتخابات جنجالی ریاست جمهوری امسال هم که الی ماشاءالله اعتراض کم نداشت و هنوز هم دارد، عوارض جانبی فراوانی به وجود آورد که نمونه های رنگارنگش را در حوزه های مختلف می بینیم و می شنویم. از جمله می توان به حدود بیست تصنیف و ترانه مربوط به این رویداد مهم اشاره کرد که هر کدام از زاویه متفاوتی وارد شده اند. اینک فرصت بررسی تک تک آن ها نیست و تنها دو نمونه جدید را معرفی می کنم. نخست تصنیفی با نام برخیز در آواز دشتی و با گروه نوازی کاملاً ایرانی و دیگری آهنگی در حال و هوای موسیقی پاپ.
نگاهی به ترانه های سیاسی عهد مشروطه
بیشتر این ترانه ها به ویژه آن دسته که توسط مردم عادی ساخته می شد، آهنگین بودند و به راحتی ورد زبان می گشتند. در این جا نمونه ای در هجو محمد علی شاه قاجار پس از گریختن و پناهندگی به سفارت روس را ملاحظه می کنید. شاعر آن معلوم نیست.
نگاهی به آواز مخصوص منطقه ری و تهران قدیم
آواز خراباتی در تهران قدیم
تهران پیش از این که مثل امروز هویتی چند فرهنگی بیابد، برای خودش شخصیتی مستقل داشت. یعنی از زمانی که آقا محمد خان قاجار تصمیم گرفت پایتخت حکومتش تهران باشد، تا پیش از سیل مهاجرت مردم به این شهر در دروره پهلوی دوم، پایتخت سیاسی ایران دارای هویت فرهنگی کاملاً متمایزی از دیگر نقاط کشور بود که از یکی از نمادهای به یادگار مانده آن دوران را می توان در آواز خاص تهران قدیم جستجو کرد. این سبک که به "آواز کوچه باغی" یا ...
ترانه ای متفاوت در ارتباط با رویدادهای پس از انتخابات
موسیقی اعتراض با گویش پاپ
بعد از انتخابات جنجالی ریاست جمهوری دوره دهم، که حوادث تأسف بار و خونینی در پی داشت، موسیقی اعتراض در انواع گونه های سنتی، ارکستری ایرانی و پاپ خودنمایی کرد. از نمونه هایی که با لحن کاملاً ایرانی و با همراهی ارکستر بزرگ تولید شدند، دو اثر "ایرانیان" ساخته پیمان سلطانی و "زبان آتش" ساخته استاد شجریان به نظرم تأثیرگذارتر بودند. به تازگی نمونه ای از واکنش موسیقایی به رویدادهای پس از انتخاب را در شکل و شمایل موسیقی پاپ شنیدم که فکر می کنم، آن هم کار جانداری است. شعرش سروده بهمن رافعی و آهنگ و خوانش زیبای آن توسط هومن ه (آهنگساز) و فرید صلواتی (خواننده) صورت گرفته است.
حکایت خواندنی از دانشجویان ایرانی مقیم آلمان در زمان احمدشاه
عموسبزی فروش به جای سرود ملی!!
«ما هشت دانشجوی ایرانی بودیم که در آلمان در عهد «احمد شاه» تحصیل میکردیم. روزی رئیس دانشگاه به ما اعلام نمود که همۀ دانشجویان خارجی باید از مقابل امپراطور آلمان رژه بروند و سرود ملی کشور خودشان را بخوانند. ما بهانه آوریم که عدۀمان کم است. گفت: اهمیت ندارد. از برخی کشورها فقط یک دانشجو در اینجا تحصیل میکند و همان یک نفر، پرچم کشور خود را حمل خواهد کرد، و سرود ملی خود را خواهد خواند ...
دیداری با خواننده یار دبستانی
شاید خیلی ها، چهره خواننده آن، یعنی جناب جمشید جم را ندیده باشند. به این بهانه یک کلیپ تصویری از بازخوانی ترانه یار دبستانی با اجرای خود خواننده در وبلاگ بارگذای کردم تا علاقه مندان موسیقی پاپ انقلابی این بار صدای جمشید جم را به همراه سیمایش به نظاره بنشینند. فایل 2.4 مگابایت است و با هر سرعت اینترنتی می توان آن را دانلود کرد. ...
از این پاپ تا اون پاپ
موسیقی بیتلز اگر قرار بود همانند موسیقی پاپ ایرانی، بیانگر دغدغه های شخصی چند جوان جویای نام باشد و یا حداکثر زندگی مردمان بندر لیورپول را روایت کند، در همان بندر جا خوش می کرد و هیچ گاه پایش به قاره بزرگ آمریکا نمی رسید. اما جهت گیری کلام در موسیقی این گروه ...
معرفی یک اثر عامه پسند جنوبی
بریم اهواز، بریم اهواز
شاید ساخت یک اثر پاپ با استفاده صد در صدی از عناصر ایرانی کار بسیار دشواری باشد. اما همین اندازه که به برخی کیفیت های موسیقی ایرانی توجه می شود، قابل ستایش و مایه امیدواری است.
یک موسیقی بچگانه به نام پاپ ایرانی
برای پایان خوش این مطلب، یک نمونه زیبا و در عین حال ساده و تأثیر گذار از دریای موسیقی غربی کافی است تا اهل عمل موسیقی پاپ ایران را کمی بتکاند که به راستی ما کجای جهان ایستاده ایم؟ ترانه "امید به رستگاری" Hope of deliverance از سروده های پل مک کارتنی Paul McCartney عضو موثر گروه مشهور بیتلز Beatles.
یه کم از اون چیز بده
اما اهالی موسیقی رپ ایرانی، برای عقب نماندن از این غافله، با استفاده از واژه پر ایهام چیز ترانه ای ساخته اند که این چیز می تواند به هر چیزی تعبیر شود. ناگفته نماند ...
جلوه هایی از موسیقی طنز و سرگرمی
دامبولی دیمبول در موسیقی ایرانی
همه ما برای صدها بار واژه هایی مثل خالتوری، قرشمال، مبتذل، کوچه بازاری، پا تنبکی، دامبولی دیمبول، قر کمری و غیره را پسوند واژه موسیقی شنیده ایم. همیشه هم اینجور تلقین کرده اند و یا خود تصور کرده ایم که این نوع موسیقی ها علف هرزه اند و باید با قیچی ...
Hooshang Samani