یک دنیا زیبایی در هنر شبیه‏خوانی ایران

تعزیه از منظری دیگر

یک دنیا زیبایی در هنر شبیه‏خوانی ایران

برای خواندن این نوشته، لازم نیست مسلمان باشید. همین که پارسی‏زبان هستید، کفایت می‏کند. پس مهم نیست یهودی هستید، مسیحی، زرتشتی، بهایی، سنی، شیعه و یا مسلمان دوآتشه ذوب در ولایت! در این جا سخن ما، اساساً دین و مذهب نیست بلکه تلاش سترگ ایرانیان در تنومند ساختن یک هنر ملی با استفاده زیبا از قابلیت‏های زبان پارسی و همچنین موسیقی دستگاهی است. گر چه در این مختصر روی سخن به سمت موارد غیرموسیقایی نیز خواهد رفت اما بیشتر، فن بیان واژگان با استفاده از موسیقی مد نظر خواهد بود و اما ...

ادامه نوشته

شوشتر نگو، بمبئی

گزارشی از آیین عاشورا در شهر قدیمی شوشتر، استان خوزستان

شوشتر نگو، بمبئی

با پیش‏زمینه‏ای که از شهرهای هند و پاکستان داشتم، گمان بردم وارد بمبئی شده‏ام! من تنها برای فیلمبرداری به این جا آمده بودم ولی دیدن این همه رنگ و نوای رنگارنگ، وادارم کردم شما نیکویان را نیز در این منظره تماشایی مشارکت بدهم. در نتیجه هول هولکی هم فیلمبردای می‏کردم و هم عکسبرداری. البته صداهای جورواجوری هم در لابلای این همه رنگ شنیده می‏شد. حقیقتاً حوصله ضبط صدا نداشتم و اینک شما ناچارید فقط با چشمان‏تان به این تور تصویری وارد شوید. بیشتر عکس‏ها گویا هستند ولی تلاش می‏کنم با چند واژه توضیح دهنده، فضای احتمالاً غریب پیش روی‏تان را کمی آشناتر سازم. 

ادامه نوشته

شبیه سازی هنر ماست

به بهانه ثبت جهانی تعزیه در فهرست آثار معنوی سازمان یونسكو

شبیه سازی هنر ماست

هنر بی بدیل ایرانی از دیر باز به این نتیجه رسیده بود كه گاهی برای روایت یك داستان، به جای استفاده از ابزارهای دیگر همچون نقالی و غیره، به شبیه سازی آن داستان روی آورد و چنین است كه نمایش كین سیاوش در ادوار پیش از اسلام در این سرزمین شكل گرفت. آن چه كه امروزه به عنوان تعزیه در ایران و جهان شناخته می‌شود، در واقع همان هنر شبیه‌خوانی ایرنیان است كه پس از اسلام، سمت و سویی مذهبی گرفت و سیر ترقی خود را تا زمان ناصرالدین شاه قاجار پیمود. هنر تعزیه‌خوانی، در بسیاری مناطق فارسی زبان ایران و حتی غیر فارسی زبان به عنوان شبیه‌خوانی شناخته می‌شود و هنوز هم خیلی‌ها از همین واژه استفاده می‌كنند. جالب این كه دنیای پلیسی با همه پیشرفت‌هایی كه .... 

ادامه نوشته

جلوه‌ای از سنج باستان

جلوه‌ای از سنج باستان

مردمان سواحل شمالی خلیج فارس و مشخصاً بندرنشینان بوشهر، موسیقی بسیار رنگارنگی دارند كه نمونه‌اش را در هیچ جای ایران سراغ نداریم. غنای ملودیك و ریتمیك موسیقی این منطقه آن قدر بالاست كه با توجه به جمعیت خیلی كم استان بوشهر، چنین به نظر می‌رسد كه بوشهری‌ها گویا ... 

ادامه نوشته

موسیقی اسلامی در جمهوری اسلامی

نقدی صدباره بر موسیقی مذهبی معاصر

موسیقی اسلامی در جمهوری اسلامی

 این مطلب را چند سال پیش همزمان با سی‌امین سالگرد انقلاب اسلامی در ایران نوشتم. اینك كه دوباره می‌خوانم، كهنگی در آن نمی‌بینم. شاید خوانندگان ناخوانده اینك بهره‌ای ببرند.

خیلی جالب و در عین حال تأسف بار است که یک نظام حکومتی از نوع ایدئولوژیک، در آستانه سی‌امین سال تأسیس خود توانمندی‌هایی همچون ساخت انواع جنگنده و موشک و پرتاب ماهواره و سد و نیروگاه و غیره را پیدا می کند ولی در برخی حوزه‌ها که اتفاقاً انتظار بیشتری بود، ناکام می‌نماید. از منظر بیرونی کسی توقع ندارد ... 

 

ادامه نوشته

آیین دهل نوازی مذهبی در نائین

آیین دهل نوازی مذهبی در نائین

گوشه گوشه ایران زمین پر از آیین های گوناگونی است كه هر یك ریشه در قرن ها زندگی فرهنگی مردمان این مرز و بوم دارند. برخی از این آیین ها در چند نقطه دیگر با تفاوت هایی مشترك اند و برخی دیگر كاملاً منحصر به یك منطقه هستند. آیین دهل نوازی مذهبی از آن دسته آیین های مشترك ایرانی است كه تقریباً در نیمی از ایران فعلی كم و بیش رواج دارد ولی در هر منطقه ای كاركرد ویژه ای داشته و با آداب خاصی صورت می گیرد.

ادامه نوشته

یاد ایامی که نوای مذهبی هم داشتیم

نگاهی دیگر به موسیقی مذهبی ایران زمین

یاد ایامی که نوای مذهبی هم داشتیم

من به شما حق می دهم وقتی عنوان موسیقی مذهبی را دیدید، هر آن چه از دفتر و کتاب و سایت و غیره پیش روی خود دارید، ببندید و پی کار دیگری بروید. زیرا در سی سال پس از انقلاب اسلامی، آن قدر صداهای ناخوشایند به نام موسیقی مذهبی در گوش تان فرو کرده اند که با هیچ منطق و برهانی نمی توان نظرتان را عوض کرد. اکنون ...

ادامه نوشته

صد سال مناجات با موسیقی ایرانی

مروری بر گونه های مناجات خوانی معاصر

صد سال مناجات با موسیقی ایرانی

در گذشته بسیاری از فعالان موسیقی آوازی، پیشینه مذهبی داشتند. برای نمونه بیشتر آوازخوانان عصر قاجار و دوره پهلوی اول، معمولاً کسانی بودند که به واسطه موسیقی مذهبی وارد هنر موسیقی به معنی امروزی شدند. آن ها در مواقعی از سال به طور جدی به اجرای موسیقی مذهبی می پرداختند و علاوه بر آن فعالیت های هنری غیر مذهبی هم داشتند. افراد دیگری نیز بودند که فقط در حوزه موسیقی مذهبی مثل مناجات خوانی و تعزیه فعالیت می کردند. زنده‌یاد روح الله خالقی در كتاب سرگذشت موسیقی ایران از شاخص ترین مناجات خوان عصر قاجار و پهلوی اول چنین یاد می‌كند. "به راستی كسی كه ...

   

ادامه نوشته

آثار سید جواد ذبیحی منتشر شد

معرفی مجموعه کم نظیری از آوازهای مدهبی معاصر

آثار سید جواد ذبیحی منتشر شد

دوستداران صدای جاویدان سید جواد ذبیحی، علی رغم کم لطفی های رسانه ملی، همواره دنبال نمونه های منحصر به فرد از اجراهای آن زنده یاد هستند. چندی پیش وقتی مطلبی پیرامون شیوه خوانندگی سید جواد ذبیحی در همین وبلاگ نوشتم و نمونه های کوتاهی نیز برای شنیدن قرار دادم، بسیاری از خوانندگان گرامی، نام و نشانی از آثار منتشر شده اش می خواستند که هیچ رد پایی وجود نداشت. به تازگی موسسه ... 

  

ادامه نوشته

ای کاش هایده ریش داشت

جلوه ای دیگر از آفت های موسیقی مذهبی معاصر

ای کاش هایده ریش داشت

شاید اگر زنده یاد هایده ریش داشت!! و البته زنده هم بود، امروز می توانست با آن صدای آسمانی اش، فایده بیشتری هم به خود و هم دین اسلام برساند! اما ظاهراً ...

  

ادامه نوشته

گریزی به مقام راست در آوازهای مذهبی

گریزی به مقام راست در آوازهای مذهبی

نمونه دیگری که اینک می خواهم آن را معرفی کنم، مربوط به موسیقی مذهبی آذربایجان با صدای کم نظیر استاد سلیم موذن است. گر چه نمی دانم این گونه آوازی آیا در سنت موسیقی مذهبی یا غیر مذهبی آذری ها وجود دارد یا این که استاد موذن زاده با تسلط ویژه ای که بر ردیف ها موسیقی ایرانی دارند، خود شخصاً این گونه منحصر به فرد را وارد موسیقی مذهبی معاصر کرده اند. در هر حال ...

  

ادامه نوشته

یکه تاز مناجات خوانی در رادیو ایران

سید جواد ذبیحی کیست

یکه تاز مناجات خوانی در رادیو ایران

شیوه آوازخوانی و مناجات خوانی ذبیحی آشکارا متفاوت بود. وقتی قرار بود در برنامه گل ها به همراه سایر هنرمندان، آواز بخواند، کاملاً در چارچوب ردیف آوازی حرکت می کرد و از انواع تحریرها بهره می جست. اما در مناجات خوانی، رویه دیگری در پیش می گرفت. حذف بیشتر تحریرها در ... 

ادامه نوشته

صورت و محتوای مخدوش

نگاهی به موسیقی حاكم بر فضای مذهبی شهرهای بزرگ

صورت و محتوای مخدوش

 تقلید از خوانندگان پاپ و دنبال كردن نعل به نعل آهنگ ترانه های ایشان كه فقط كلام مذهبی را با خود به یدك می كشند، باعث می شود تا یك مجری موسیقی مذهبی به جای آواز اصیل بیات اصفهان از گام مینور هارمونیك سر دربیاورد. در چنین فضایی دیگر نغمه های دستگاه شور به گوش نمی رسد و آنچه بر واژگان مذهبی جاری می شود ... 

ادامه نوشته

ممد نبودی ببینی

به افتخار محمد علی جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر

ممد نبودی ببینی

 پس از انتشار مطلب موسیقی سازان بی ساز جنگ که مربوط  به نوعی از موسیقی صادق آهنگران و غلامی کویتی پور در ارتباط با جنگ بود، وعده کردم پیرامون موسیقی بوشهر و الگو برداری های کویتی پور از آن نیز مقاله ای آماده کنم که اینک ملاحظه می کنید. این مطلب با وجود آنکه یک مقاله فنی موسیقایی به نظر می آید، ادای دینی است به ...

ادامه نوشته

مدح علی (ع) در آوازهای ایرانی

مدح علی (ع) در آوازهای ایرانی

 

شخصیت حضرت علی(ع) برای مردم ایران صرف نظر از وجه مذهبی اش، جاذبه های خاصی دارد. در نزد عموم، نام علی تنها معرف یک پیشوای مذهبی نیست. می توان گفت نگاه توده ها به این شخصیت در طول زمان صبغه ای کم و بیش بومی هم یافته است. نام علی برای بسیاری از مردم این دیار تداعی کننده برخی خصلت های انسانی مثل جوانمردی، مردم داری، شجاعت و حقیقت گویی است. ورزش باستانی ایران بدون عنوان علی اصولاً تعریف نشده است ...

 

 

ادامه نوشته

یک اذان و هزار آوا

 

یک اذان و هزار آوا

 

 چند ماه پیش وقتی نمونه اذان هایی از جناب ابوالحسن دماوندی، تاج اصفهانی و رحیم موذن زاده اردبیلی را در دومین سالگرد درگذشت زنده یاد موذن زاده روی وبلاگ نهادم، استقبال زیادی از سوی خوانندگان صورت گرفت. به همین دلیل چندی پس از آن، نمونه های دیگری از سلیم موذن زاده و دکتر عطاء الله امیدوار را هم برای شنیدن روی وب گذاشتم. برخی این نمونه ها در آرشیو خودم بود و برخی دیگر ... 

ادامه نوشته

از کشکله شیرازی تا کربلا منتظر ماست

از کشکله شیرازی تا کربلا منتظر ماست

  

کشکله شیرازی خرم آبادی در فواصل مخصوص موسیقی لرستان موسوم به ماهور لری اجرا می شود که در عین ماهور بودن، تمایلی هم به دستگاه شور دارد.  بدین صورت که نه دقیقاً ماهور است و نه شور. می توان گفت ... 

 

 

 

ادامه نوشته