چینی ها همراه ما فارسی می خواندند
گفت و گو با محسن شریفیان سرپرست گروه موسیقی لیان
چینی ها همراه ما فارسی می خواندند
وقتی در واپسین روزهای المپیک 2008 پکن، هر روز خبرهای نا امید کننده از اردوی ورزشی ایران به گوش می رسید، خبر استقبال چینی ها از اجراهای گروه موسیقی لیان تا حدی، تلخی شکست های ورزشی را به حاشیه برد. پس از انتشار این توفیق در رسانه های ایران، در همین وبلاگ قول دادم تا سر فرصت با محسن شریفیان سرپرست گروه لیان در خصوص کم و کیف این برنامه کم نظیر گفت و گویی به انجام برسانم که اینک از نظرتان می گذرد.
چی شد از پکن سر در آوردید؟
خیلی خلاصه بگم. رایزن فرهنگی ایران در چین، از ما دعوت کرد. البته دستگاه های دیگری مثل سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دفتر موسیقی وزارت ارشاد و کمیته ملی المپیک نیز در این خصوص نقش داشتند.
برنامه از پیش تعیین شده چی بود و بعد چی شد؟
طبق برنامه زمان بندی شده قرار بود ما 5 شب اجرا کنیم و برگردیم ایران. حتی بلیت برگشت قطعی شده بود. اما همان شب اول که به پایان اجرا رسیدیم، مسئولان چینی به مدیران فرهنگی کشورمان پیغام دادند که گروه لیان برای اجرای موسیقی بومی ایران تا پایان بازهای المپیک در چین بماند و این شد که به جای 5 شب، 14 شب برنامه اجرا کردیم.
مدیران چینی چگونه به این جمع بندی رسیدند؟
خیلی ساده، وقتی برنامه شب نخست در حال اجرا بود، سالن مرکز قومیت های چین که بیش از 80 درصد حاضرانش را اهالی همان کشور تشکیل می دادند، غرق در شور و احساسات شد. فکر کنم مدیران چینی هم دست کمی از مردم شان نداشتند. استقبال آن قدر چشمگیر بود که خود ما هم تعجب کرده بودیم. در نتیجه پیشنهاد تمدید اجراها، خیلی طبیعی بود.
آیا اجرای شما ویژگی خاصی داشت یا همان کنسرت های معمول خود را داشتید؟
از نظر محتوا همان کارهایی بود که هموطنان در کنسرت هایمان تا کنون بارها شنیده اند ولی در چین شیوه ارائه خیلی متفاوت تر بود. یعنی مانند روال معمول، قطعات را پشت سر هم اجرا نمی کردیم. بلکه به صورت یک کارگاه آموزشی ارائه دادیم. پیش از اجرای هر قطعه، من توضیحاتی پیرامون روابط فرهنگی ایران و چین و یا پیرامون آن قطعه خاص ارائه می دادم و به زبان چینی ترجمه می شد. در نتیجه، برای حاضران خیلی جذاب تر بود. علاوه بر این من برای معرفی ساز نی انبان گاهی به میان جمعیت می رفتم و آن ها خیلی واکنش خوبی داشتند.
تکنوازی نی انبان توسط محسن شریفیان را بشنوید
در این خصوص تجربه خاصی هم داشتید یا کاملاً بدهه بود؟
بله، من تجربه اجراهای جام جهانی فوتبال 2006 آلمان را هم داشتم و می دانستم چگونه با مخاطب خارجی روبرو شوم. می دانستم این جمعیت چه نوع موسیقی را دوست دارند. خوشبختانه موسیقی کشور ما و به ویژه موسیقی سواحل خلیج فارس از شور و حرارت خاصی برخوردار است و در همان لحظات اولیه، شنونده را با خود همراه می کند.
چگونه همراه می کند؟
برای مثال در همین اجراهای چین، تماشاگران چینی خیلی راحت بخش هایی را با ما همخوانی می کردند.
یعنی فارسی می خواندند؟
بله، با یکی دوبار گوش دادن به همخوانی اعضای گروه، در بار سوم آن ها نیز به جمع همخوانان گروه لیان می پیوستند.
اعضای گروه در اجرای چین چند نفر بودند؟
شش نفر بودیم، به این ترتیب: مرتضی پالیزدان (نوازنده دیره و پیپه)، سید محمد رضا بلادی (نوازنده دمّام)، مهدی شریفیان (نوازنده دمّام اشکون)، محمود ذوالقدر لیلی (نوازنده ضرب و تمپو)، اسماعیل بختیاری آزاد (نوازنده تمپو و خواننده) و خود من که به عنوان مدیر گروه، نوازنده نی انبان، نی جفتی و خواننده هم بودم.
برنامه شما در ایران بازتاب خوبی داشت، آن جا چطور بود؟
خبر برگزاری جشنواره فرهنگی ایران و اجرای موسیقی بوشهری توسط گروه لیان در پکن به عنوان بزرگترین نمایش فرهنگی ـ هنری ایران در تاریخ روابط سیاسی دو كشور در رادیو ملی چین و تلویزیون ملی چین CCTV بازتاب گسترده ای داشت. موسیقی بومی ایران خیلی مورد توجه رسانه های گروهی چین واقع شد. تلویزیون CCTV چین اقدام به گفت و گو با اعضاء گروه نمود و صحنه های از کنسرت لیان را پخش کرد. سایت خبری CRI چین نیز به پوشش خبری این کنسرت پرداخت. همچنین خبرگزاری CRI طی خبر دیگری، جشنواره فرهنگی ایران در پکن را بزرگترین فعالیت فرهنگی در تاریخ روابط دو کشور خواند.
در جشنواره یاد شده، چه برنامه های دیگری از ایران اجرا شد؟
هنرمندان ایرانی در مراسم افتتاحیه این جشنواره، ورزش باستانی ایران و موسیقی مسحور کننده سنتی ایرانی را اجرا کردند. پس از آن جوانان ایرانی حرکات مشکل آکروباتیک ورزش باستانی ایران را به نمایش نهادند. بعد از آن هم نوبت اجرای گروه ما بود. آقای علی آبادی معاون ریاست جمهوری و رئیس سازمان تربیت بدنی ایران، آقای چانگ کی رن، معاونت وزارت فرهنگ چین هم مانند صدها نفر دیگر از بازدیدکنندگان مراسم افتتاحیه بودند.
و گفتنی های حواشی اجرا؟
از جمله اقدامات مسئولین فرهنگی چین در پاسداشت موسیقی محلی ایران، اهداء سمبل های المپیک و اهداء لوحی به خط چینی از طرف پرفسور "یاوی دونگ" سردبیر کمیته دوستی چین، به من بود. در واقع من به نمایندگی از هیئت هنرمندان ایرانی حاضر در پکن این هدیه را که حاوی پیام صلح و دوستی بود، دریافت کردم. علاوه بر این هر شب دو بروشور به زبان چینی و انگلیسی شامل معرفی گروه موسیقی لیان نیز در اختیار حاضرین قرار می گرفت. تماشاچیان مشتاق بعد از هر برنامه با اعضای گروه لیان عکس های یادگاری می گرفتند. متقاضیان آن قدر زیاد بوند که بعضاً نظم نمایشگاه را به هم می ریختند. پلیس چین تدابیر شدید امنیتی را برای این کنسرت لحاظ کرده بود. اهدا لوح تقدیر دکتر جواد منصوری سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین و اهداء تندیس المپیک در آخرین روز کنسرت، پایان بخش برنامه بود.
با توجه به باخت های پی در پی کاروان ورزشی ایران، برنامه شما چه تأثیری رد روحیه ایرانی های حاضر در پکن داشت؟
نمی شود تأثیر یک کار فرهنگی را مستقیماً به ورزش گره زد. چون برنامه ما شکل مسابقه نداشت و در واقع یک ارتباط فرهنگی بین ایران و چین بود. اما همین استقبال چشمگیر تا حدی خاطره تلخ شکست های ورزشی را از ذهن ایرانی ها دور کرد.
برنامه بعدی گروه چیست؟
به دعوت رایزن فرهنگی ایران در روسیه، دهم مهر ماه سال جاری در مسکو برنامه داریم و همین طور اگر قطعی شود در جمهوری تاتارستان روسیه و شهر آستاراخان اجرایی خواهیم داشت. قرار است عصر روز چهارشنبه 10 مهرماه در خانه هنرمندان مسكو برنامه اصلی خود را اجرا كنیم و در روزهای بعد یعنی 11 مهر در دانشگاه زبان فارسی مسکو برای دانشجویان روسی در قالب یك كنسرت پژوهشی به معرفی موسیقی بوشهر بپردازیم. پس از بازگشت، روزهای 17 و 18 مهر ماه در رودسر از شهرهای شمال کشور نیز اجرای برنامه داریم.
Hooshang Samani