ماشین مشتی ممدلی تلفات نداشت
نگاه موسیقی ایرانی به فرهنگ رانندگی
ماشین مشتی ممدلی تلفات نداشت
امسال در سی ام سال تغییر نظام سیاسی کشور، ارائه کارنامه های سی ساله از سوی مدیران ریز و درشت، امری کاملاً طبیعی و قابل پیش بینی است. بر این اساس سید اسدالله جولایی مدیر عامل ستاد دیه، پیشقدم شدند و آمار تأسف باری را منتشر کردند. ایشان از جان باختن بیش از ۷۰۰ هزار نفر* و زندانی شدن ۴۵۰ هزار راننده در طول ۳۰ سال گذشته به علت تصادفات رانندگی خبر دادند. این در حالی است که سرهنگ علیرضا اسماعیلی فرمانده پلیس راه کشور، وضعیت جادهها را همچنان «بحرانی» توصیف می کنند.
در این نوشته، قصد متهم کردن فرد یا جریان خاصی را ندارم و همین طور کسی را به خاطر کوتاهی در انجام وظایفش تبرئه نمی کنم. فقط یادم آمد که نخستین رویارویی نسل های پیش از ما با پدیده نوین ماشینیسم، خیلی عمیق تر بود و الان با وجود داشتن میلیون ها دستگاه خوردروی سبک و سنگین و هزاران کیلومتر جاده شوسه و دوبانده و سه بانده، خیلی خیلی سطحی شده ایم. نشانه این سطحی نگری، همین آمار تأسف بار است و ده ها نکته ریز و درشت که هر روز در کوچه و خیابان شاهد هستیم.
برای رفع نیازهای ضروری و نیمه ضروری مثل رفتن به محل کار و تحصیل گرفته تا انواع دیدار و سیاحت و زیارت، از خودروهای مختلف، سواری می گیریم. برای خرید دو کیلو سبزی و انواع خوراکی های دیگر، باز به سراغ خودرو می رویم. در غروب برای این که هوایی تازه کنیم، به اتفاق کوچک و بزرگ خانواده یا دوستان، سوار سواری ها می شویم و ساعاتی را در شهر آن قدر چرخ می زنیم تا به بستنی فروشی یا رستوران خوش بر و رویی برخورد کنیم. هنگام بارش باران، ناگهان حس نوستالژیک وجودمان را فرا می گیرد و به اتفاق اهل و عیال سوار بر خودرو، به گشت زنی و تماشای باران می رویم. جوانان جویای نام این مرز و بوم نیز برای احراز هویت خویش، هر از گاه خیابان های شهر و جاده های نیمه استاندارد بیابان را جولانگاه خودروهای استانداد! پدران شان می سازند تا اگر همگی سالم به آخر خط رسیدند، برنده و بازنده اش معلوم شود. ما حتی فاحشه خانه هایمان را به این اتاقک چهارچرخ منتقل کرده ایم تا به دنیا نشان دهیم اهل فحشا نیستیم!! ساعت ها خیابان گردی در خیابان های تهران و شیراز و اصفهان و مشهد برای شکار غزالان خیابانی، اینک بخش جدایی ناپذیر فرهنگ رانندگی ماست.
تصور کنید 70 یا 80 سال پیش در این مملکت، چه تعداد خوردو وجود داشت و همین طور چه جور جاده هایی داشتیم؟ نوع نگاه پیشینیان به این اتاقک های آهنی چگونه بود؟ آیا آن ها نیز چون نسل امروز واله و شیدای اتومبیل بودند؟ یا این که به طنز و کنایه، از بلایای پیش رو خبر می دادند؟ نیم نگاهی به گذشته نه چندان دور موسیقی ایران، به روشنی نگاه عمیق هنرمندان به مقوله ماشین را تصویر می کند. ترانه شوفر (راننده) با صدای زنده یاد جواد بدیع زاده، به روشنی گویای دغدغه های ایرانی آن روزگار در خصوص خودرو یا به قول خودشان "اتول موبیل" است.
ترانه شوفر با اجرای جواد بدیع زاده را بشنوید
ماشین مشتی ممدلی با همه عیب و ایرادهایی که داشت و با وجود همه متلک هایی که تا کنون نثارش کردیم، هیچ گاه بلای جان کسی نبود. مسافرانش را دیر به مقصد می رساند و انواع کمردرد و سرگیجه نصیبشان می کرد ولی راهی گور نمی کرد. برخی ریشخند کنندگان ماشین مشتی ممدلی که امروزه آخرین سفر خودرویی خود را با بنزهای پیشرفته سازمان بهشت زهرا به انجام می رسانند هیچ گاه به این موضوع فکر نکردند که ماشین مشتی ممدلی اگر زحمات داشت، تلفات نداشت!
ماشین مشتی ممدلی با صدای بدیع زاده را بشنوید
* بر اساس آمار رسمی دولت، جنگ هشت ساله ایران و عراق، ۲۱۳ هزار کشته و ۳۳۵ هزار معلول و ۴۰ هزار اسیر در بر داشته است. عدد 213 هزار کشته شده در میدان جنگ را با 700 هزار تلفات جاده ای مقایسه کنید. بیش از سه برابر است!
Hooshang Samani