كتابی ارزشمند برای موسیقی غربی

معرفی كتاب راهنمای جامع موسیقی كلاسیك
كتابی ارزشمند برای موسیقی غربی

به جرئت می توان گفت راهنمای جامع موسیقی كلاسیك به قلم جان باروز و ترجمه رضا رضایی كه از سوی انتشارات فرهنگ معاصر روانه بازار شده است، یكی از تمیزترین و مفیدترین كتاب های موسیقی در ایران است. نیك به یاد دارم در آغازین روزهای دلبستگی ام به موسیقی و جست و جو برای درك هر چه بیشتر چند و چون این هنر دلفریب، همه تلاش هایم به كتاب كوچك تئوری موسیقی نوشته استاد گرامی مصطفی كمال پورتراب محدود می شد. گاهی در دانشكده هنر كه دیوار به دیوار دانشگاه ما (پلی تكنیك تهران) بود،‌ می شد چند مجله قدیمی هم ورق زد و خلاصه یافتن دانستنی هایی پیرامون موسیقی چه ایرانی و چه غربی كمی تا حدی دشوار بود. مختصر كتاب های این حوزه نیز عموماً نگارشی سنگین و غیر عامه فهم داشتند. به هر ترتیب گذشت و اینك، وقتی كتاب خوش رنگ و نگاری با عنوان راهنمای جامع موسیقی كلاسیك را ورق می زنم، چقدر تأسف می خورم نظیر این كتاب، بیست سال پیش در دسترس امثال من نبود.

 

 

نوشتن فرهنگ ها و یا دانشنامه های تخصصی در چند دهه اخیر رشد زیادی داشته است و چنان كه می دانیم منطق دانشنامه نویسی ایجاب می كند بر اساس الفبا موضوعات مربوطه را پشت سر هم بچینند. اما كتاب پیش گفته، از این قاعده پیروی نمی كند و گفتنی هایش را بر اساس تاریخ پشت سر هم چیده است. یعنی از دوره قرون وسطی آغاز كرده و همینطور پله پله تا زمان حاضر پیش آمده است. چنان كه در صفحات پایانی كتاب معرفی چهره های زنده و یا تازه درگذشته مانند اشتوك هازن را ملاحظه می كنیم.

 

 

بخش جالب و البته كوتاهی از این كتاب عملاً به سازشناسی اختصاص دارد. به ویژه آن كه سیر تحول برخی سازها به همراه عكس های دیدنی در آن آمده است. این دانشنامه مختصر در صفحاب ابتدایی خود، عملاً بحث تئوری موسیقی را به صورت خیلی مختصر و با تصاویری گویا مطرح كرده است. به گونه ای كه هر آدم صفر كیلومتری با یكی دو شب مطالعه می تواند تا اندازه ای وارد پشت پرده دنیای موسیقی شود. برخی نوشته ها برای افراد حرفه ای ممكن است، غیر مفید باشد، اما بخش اعظم اطلاعات آن به گونه ای است كه هر موسیقیدانی از خواندنش بی بهره نخواهد شد. ما به طور معمول از چهره های شاخص موسیقی هنری غرب، چهار پنج و یا ده تا پانزده آهنگساز و نوازنده را می شناسیم. ولی در این كتاب، به نام و چهره افرادی بر می خوریم كه حتی نام شان را هم ممكن است تا كنون نشنیده و ندیده باشیم.

 

 

 بهای بیست و هشت هزار تومانی این كتاب نفیس در نگاه نخست كمی زیاد به نظر می آید ولی محتوای ارزشمند آن به همراه طراحی هنری خوب و چشم نوازش، خواننده را مجاب می كند كه پولش را دور نریخته است. گفتنی است جان باروز به همراه یك تیم كاركشته، سال ها برای این كار وقت گذاشته و همینطور مترجم محترم نیز یكسال برای كارآمد شدن آن زحمت كشیده است.

 

 

در خصوص مفید بودن این كتاب، بحثی با سید ابوالحسن مختاباد داشتم و این كه جای خالی آن برای موسیقی ایرانی وجود دارد. مختاباد می گفت صحبت های ابتدایی با دكتر ساسان فاطمی شده تا در صورت گرد آمدن یك تیم كاركشته و دلسوز، بتوان نگارش كتابی شبیه به آن ویژه موسیقی ایرانی را آغاز كرد ولی تا یك ناشر قدرتمند پا پیش نگذراد، امیدی به تلاش های پراكنده ولو دلسوزانه وجود ندارد. من فكر می كنم نظیر آن را می توان برای سایر هنرها نیز تولید كرد، مانند نقاشی و نقالی و مینیاتور و خوشنویسی و غیره، ولی كو پول و كو آدم دلسوز؟

 

مطالب مرتبط:

گذری بر موسیقی شیراز

از دانوب تا زاینده رود

نگاهی به موسیقی تركیه

این مرد موسیقی می داند

به تعدادی گوش مفتی نیازمندیم

گزارشی از جشنواره مقام نوازان جوان در فرهنگسرای نیاوران

 گزارشی از اجرای قصه های حرکتی به کاگردانی فریبرز رستمی

 گزارشی از سومین جشنواره موسیقی محلی مناطق زاگرس نشین

 گزارشی از برپایی نخستین نمایشگاه سازهای جدید

 گزارشی از اجرای گروه شمشال در فرهنگسرای نیاوران

 گزارشی از نشست پژوهشی کمانچه نوازان در خبرگزاری مهر