جلوه هایی از عود نوازی معاصر

ساز کهن عود برای ایرانیان امروز، یک آشنای دیرینه است. در اوایل قرن بیستم که دوره ثبت و ضبط انواع موسیقی بود، هیچ نشانی از آن در ایران یافت نمی شد تا این که با ورود رادیو و همچنین گسترش روابط انسانی، یکی دو تن از موسیقیدانان ایرانی به این ساز متمایل شدند و شیوه های نوازندگی آن را گاه به صورت خودآموز و گاه با استفاده از نوازندگان عرب پیگیری کردند. نتیجه این فعالیت ها، رونق نسبی عود در موسیقی ایران بود که عموماً به صورت تکنوازی و گاه همنوازی با چند ساز دیگر ایرانی صورت می گرفت. این تلاش ها غالباً به همت نسل اولی های عود نوازی ایران همانند منصور نریمان، عبدالوهاب شهیدی، یوسف کاموسی و ... صورت گرفت. اما نسل دومی های عود نوازی ایران، به میراث گذشتگان اکتفا نکردند. محمد فیروزی و حسین بهروزی نیا، نخستین شیوه های عود نوازی با لحن موسیقی ایرانی را پایه ریزی کردند. چنان که شنونده موسیقی ایرانی، عربی بودن عود را احساس نمی کرد.

اینک نسل سومی های عود نوازی ایران، باز هم یک گام به پیش نهادند و صرفاً به اجرای موسیقی خالص دستگاهی اکتفا نمی کنند. گسترش روابط انسانی و هنری به واسطه فن آوری های نوین و همچنین پیدایش موسیقی های نوینی برگرفته از فرهنگ های مختلف، باعث شده است صداهای متفاوتی از عود ایرانی شنیده شود. نمونه ای از این رویکردها را می توان در آلبوم "طلوع کویر" با اجرای خوب هنرمند گرامی شهرام غلامی شنید.

عود نوازی شهرام غلامی با الگو برداری از لحن دوتار نوازی شمال خراسان را بشنوید

تأثیر پذیری از شیوه دوتار نوازی شمال خراسان و تا حدی دوتار ترکمنی در عود نوازی شهرام غلامی پیش از آن که یک بدعت تلقی شود، یک واقعیت انکار ناپذیر است که حکایت از نفوذ یک فرهنگ موسیقی در فرهنگی دیگر می کند. این که نوازنده ای مانند شهرام غلامی سعی می کند فضای دوتار نوازی را در عود نوازی اش تجربه کند و شنوندگانی همچون من از این رویکرد استقبال می کنند، نشان می دهد که پیدایش و استمرار یک فرهنگ، کاملاً بر اساس احساس آدمیان استوار است و نمی تواند دستوری و بخش نامه ای باشد. آن چه باعث می شود چنین نواخت هایی برای شنونده ایرانی جذابیت ایجاد کند، گردش متناوب نوازنده در دو حوزه موسیقی دستگاهی و موسیقی بومی است. شنونده پیش از آن که بتواند برچسب بومی به شنیده هایش بگذارد، فضای شنیداری به سمت موسیقی دستگاهی حرکت می کند.

شهرام غلامی در بخشی دیگر از آلبوم خویش به حوزه موسیقی تلفیقی وارد می شود. استفاده از شیوه های نوازندگی سیتار هندی در عود نوازی او منجر به ایجاد فضایی متفاوت می شود که صد در صد هندی نیست و در عین حال مشخصه های موسیقی شمال شبه قاره هند را دارد. او به راحتی این فضا را به موسیقی دستگاهی پیوند می زند.

 عود نوازی شهرام غلامی با تأثیر پذیری از سیتار هندی را بشنوید 

 آلبوم "طلوع کویر" توسط شرکت آوای خورشید منتشر شده است