معرفی آلبوم جوی نقره مهتاب از بهداد بابایی

جلوه ای از سه تار نوازی نوین

قصه نوآوری در هنر و به ویژه موسیقی ایرانی، سری دراز دارد. در این خصوص آن قدر نظرات گوناگون و گاه متضاد به گوش می رسد که آدم برای لحظه ای از اصل موضوع گریزان می شود. اما این هم خارج از سایر شئون زندگی ما نیست و می توان با نگاهی بی طرفانه، دست کم شیوه های نوآوری را توصیف کرد. فارغ از این که چنین حرکت هایی، مورد تأیید کسانی هستند یا نیستند. به طور خلاصه نوآوری در موسیقی ایرانی را می توان در چند عنصر ملموس پیگیری کرد که یکی از آن ها سرعت اجراست. گفتنی است همه موسیقی های جهان متناسب با حال و هوای فرهنگ ملل مختلف، سرعت های متفاوتی از اجرای موسیقی را توصیه می کنند. یک اجرای تند اگر در فرهنگ خاصی بیانگر هنر بی بدیل مجری آن باشد، ممکن است در فرهنگی دیگر، چنین نباشد. با این پیش درآمد، نگاهی به نخستین اثر مستقل بهداد بابایی خواهم داشت.

به تازگی آلبوم "جوی نقره مهتاب" با سه تار نوازی بهداد بابایی و همراهی تمبک نوید افقه به علاقه مندان موسیقی ایرانی عرضه شده است. بابایی در این مجموعه ده قطعه ای، تقریباً حاصل یک عمر سه تار نوازی اش را به گوش مخاطبان موسیقی بی کلام می رساند. گر چه وی از نظر سنی خیلی جوان می نماید (متولد 1352 خورشیدی، 1973 میلادی) ولی بدون اغراق در سه تار نوازی به یک شیوه کاملاً شخصی رسیده و تکنیک های ویژه خود را یافته است. بر شماری یکایک ویژگی های نوازندگی اش، صحبتی افزون می طلبد اما اینک به مهم ترین خصوصیت نوازندگی او گریزی می زنم.

در نگاه نخست، سرعت اجرا یک نشانه بارز از نوازندگی سه تار بهداد بابایی به نظر می رسد. او به طور قابل ملاحظه ای سرعت نواخت روی سیم (مضراب زنی) و همچنین سرعت حرکت روی دسته ساز (انگشت گذاری) را افزایش داده است. مضراب های ریز وی به گونه ای آشکار تندتر از نواخت های سنتی همچون شیوه استاد صباست. همچنین بازی روی سیم های گوناگون (سفید، زرد، واخوان و بم) با سرعت ویژه ای صورت می گیرد. بابایی در مواردی سه تار را به عنوان یک ساز چهارتار به کار می گیرد. یعنی سیم واخوان که عموماً در اجراهای معمول، فقط پشتیبان سیم بم و گاه سیم زرد می باشد، در نگرش بابایی، برای خودش شخصیت مستقلی پیدا می کند و در نتیجه شنونده، احساس می کند صدایی بیش از یک ساز به گوشش می رسد.

نمونه ای از چهارسیم نوازی سه تار توسط بهداد بابایی را بشنوید

سرعت اجرا در موسیقی معاصر، عموماً با پیشتازی چهره هایی چون اردشیر کامکار (کمانچه)، کیوان ساکت (تار)، اردوان کامکار (سنتور) و بهداد بابایی (سه تار) نمود داشته است. وجه مشترک همه این چهار نفر، افزایش سرعت نواخت ساز تخصصی شان ملاحظه می شود. تفاوت آن ها را نیز می توان در نوع نگرش به مقوله سرعت جست و جو کرد. به طور خلاصه می توان گفت، شوق سرعت در اجراهای کیوان ساکت و اردوان کامکار، باعث شده است تا این دو هنرمند گرامی، در غالب نواخت هایشان، به طور کاملاً محسوسی از اردوگاه موسیقی ایرانی دور شوند و در فضایی متفاوت به خلاقیت های هنری خویش بپردازند. در حالی که عنصر سرعت برای اردشیر کامکار و بهداد بابایی آن معنی را نمی دهد. به عبارتی این دو هنرمند، اگر چه سرعت نواخت بالایی دارند ولی آن چه به گوش شنونده می سد، همچنان یک موسیقی با هویتی تقریباً صد در صد ایرانی است. یعنی ایشان، شیوه بیان موسیقی ایرانی را فدای سرعت اجرا نکرده اند و در واقع موج پر تلاطم سرعت، آن ها را به مرز فرهنگ های دیگر نکشانده است.

نمونه ای از سرعت پنجه و مضراب زنی بهداد بابایی را بشنوید

 نوآوری های بابایی در سه تار نوازی منحصر به سرعت نیست. او نیز همانند پیشکسوتان نوپرداز این ساز همچون حسین علیزاده و حمید متبسم، قابلیت های ویژه ای کشف کرده است. وی علاوه بر چند نمونه ویبراسیون سنتی سه تار، یک روش بدیع با استفاده از فشار بر روی دسته ساز ابداع کرده است که به مراتب از ویبراسیون های سنتی، طنین بیشتر و کاملاً متفاوتی ایجاد می کند. یکی از ویژگی های جالب آلبوم اخیر بابایی، ساخت آهنگ های تصویری است. برای نمونه آهنگ "ضربان خسته تکرار" به زیبایی تپش قلب آدمی را به تصویر می کشد. آلبوم " جوی نقره مهتاب" توسط شرکت رهگذر هفت اقلیم منتشر شده است.

بخشی از آهنگ "ضربان خسته تکرار" با اجرای بهداد بابایی را بشنوید

 مطالب مرتبط:

کمانچه و تجربه های نوین

 تار و تجربه های نوین