معرفی آلبوم سیراف، کاری از گروه لیان

موسیقی زنده به یاد بندر ویران

بندر سیراف -از توابع بوشهر- یکی از یادگارهای دوران درخشش و اوج تجارت دریایی ایران به شمار می رود. از قرن هشتم تا دوازدهم میلادی یکی از بزرگترین و باشکوه ترین بنادر ایرانی و اسلامی در سرتاسر حوزه خلیج فارس به شمار می رفت. دریانوردان و بازرگانان سیرافی نه تنها با کلیه بنادر آباد و پر رونق خلیج فارس بلکه با هندوستان، چین و شرق آفریقا نیز در تجارت مستقیم و مستمر بودند. این بندر نخستین لنگرگاه سندباد یکی از معروفترین دریانوردان اسطوره ای جهان اسلام به شمار می رود. سیراف سرانجام در زمین لرزه هولناک نیمه دوم قرن چهارم هجری به کلی ویران گردید. اکنون از آن همه شکوه، تنها ستون های نیمه فرو ریخته، دیوارهای شکسته و قبرهای متروک باقی مانده است. ویرانه هایی که بیانگر رونق افسانه ای این شهر در روزگاری دورند. اما به قول فروغ فرخزاد تنها صداست که می ماند، آواها و نواهای سیراف نیز از زمین لرزه هولناک، جان به در برده اند و هنچنان گوش سواحل خلیج فارس را نوازش می کنند.

 بخشی از ترانه سیراف را بشنوید 

 آلبوم "سیراف" تازه ترین اثر گروه موسیقی لیان به سرپرستی، آهنگسازی و خوانندگی محسن شریفیان توسط شركت صوتی و تصویری سروش منتشر گردید. كار آهنگسازی این اثر 11 قطعه ای توسط محسن شریفیان و بابك شهركی به طور مشترك انجام شد است. نوازندگان عبارتند از: بابک شهرکی (ویلن/ ویلن آلتو/کمانچه/پیانو و ادوات الکترونیک)، حبیب مفتاح بوشهری (پرکاشن)، مهدی شریفیان (عود)، دارا دارایی (گیتار باس)، اسماعیل بختیاری آزاد (تمپو/دهل/ پیپه در قطعات سیراف و پریزاد)، حسین سنگ سر (دمام اشکون/قطعه سیراف)، بهنام شهرکی (درامز)، علی اخلاقی (بوق شاخی مارپیچ/قطعه سیراف)، علی حیدری (بوق شاخی مارپیچ/قطعه خاک و خورشید)، محسن شریفیان (نی انبان/نی جفتی/فلوت)، همخوانان: آساره آستاراکی، بابک شهرکی، حبیب مفتاح بوشهری، حسن پور بهی، فضل الله شهرکی و لیانا شریفیان.

 بخشی از ترانه سی تو را بشنوید

 محسن شریفیان در آلبوم سیراف، ترکیبی از نغمات بومی و شهری را کنار هم نهاده است. برخی آهنگ ها مانند "تش باد" ، "ماهی فروش" و " سی تو" نزدیکی زیادی به فرهنگ موسیقی سواحل خلیج فارس دارند و در برخی دیگر  مانند "خاک خوشید" ، "پریزاد" و تا حدی در ترانه "سیراف" تنها کلام، صدای سازهای بومی و صداهای افکتیو، نشان می دهند که این موسیقی به کدام جغرافیا تعلق دارد. او حتی در چند قطعه از جمله "دریایی" گریزی به موسیقی های غیر ایرانی مثل جز Jazz هم زده است. در واقع می توان گفت برخی قطعات، ماهیت تلفیقی دارند. آهنگ بی کلام "جزیره" تلفقی درون فرهنگی از موسیقی بوشهر و هرمزگان است. ترانه "پریزاد" با شعری از مجید ذاکری نیز چنین مشخصه ای دارد. اما در "گفتگو" رد پای موسیقی هاوس House music شنیده می شود. در تعریف این نوع موسیقی می خوانیم، موسیقی رقص با ابزار الکترونیک در کنار عناصری از فرهنگ های آمریکایی، آفریقایی، لاتین و غیره که نخستین بار، دهه 1980 در شیکاگو شکل گرفت.

 بخشی از قطعه جزیره را بشنوید

 بخشی از ترانه خاک خورشید را بشنوید

 بخشی از قطعه گفتگو را بشنوید

  استفاده از بوق که سازی ویژه مراسم عزاداری منطقه بوشهر است، در برخی آهنگ ها فضای مطلوبی را ایجاد کرده است. از آن جهت که یک شنونده موسیقی های بومی چه متعلق به آن فرهنگ باشد و چه خارج از آن حوزه فرهنگی، معمولاً دوست دارد چیزهایی را بشنود که اختصاص به آن فرهنگ دارد. به همین دلیل، هر چه در آهنگسازی این نوع موسیقی، تأکید بیشتری بر عناصر بومی صورت بگیرد، محصول بدست آمده غالباً موفق تر جلوه می کند. این عناصر کلیدی در موسیقی سواحل خلیج فارس، سازهای نی جفتی، نی انبان، دمام، کسر Kaser (نوعی طبل دوطرفه)، عود، سنج و همچنین آواهای افکتیو شامل انواع یزله، کل Kel و غیره هستند. برای نمونه قطعه "لیوا" Leyva  که بر اساس موسیقی آفریقایی تبار جزیره خارک ساخته شده است، بدون کلام عجیب و غریب اش و صدهای همراهی کننده گروه کر، به عنوان یک قطعه بومی قابل تصور نیست. شریفیان علی رغم این که معنی کلام آفریقایی-عربی این قطعه را نمی داند و می گوید، هیچ کس در منطقه جنوب قادر نیست رمز گشایی اش کند، ولی اصرار زیادی داشت تا آن را در مجموعه بگنجاند.

 بخشی از قطعه لیوا را بشنوید

 با اندک شناختی که از موسیقی بومی ایران دارم، به جرأت می توان گفت آوازهای گروهی در موسیقی جنوب و مشخصاً منطقه بوشهر، بی نظیرند و در شکل گیری این موسیقی نقش محوری دارند. به طوری که بدون آن ها به سختی می توان کاری شایسته ارائه داد. شریفیان با درک این موضوع در تمام آثار ضبطی و اجراهای زنده اش از همخوانی غالباً دو صدایی گروه و تک خوان بهره می گیرد. در مجموع آلبوم سیراف، یک اثر تلفیقی با عناصری از موسیقی بومی جنوب، موسیقی جز، پاپ و موسیقی شهری امروز ایران است. کاری که به اصلاح یک دست نیست و هر قطعه آن در فضایی مختلف بیان می شود. نامگذاری آلبوم بر اساس یک موقعیت جغرافیایی هم، سنت رایجی در تمام فرهنگ هاست. غالب شاعران، آهنگسازان و هنرمندان حوزه های مختلف سعی می کنند آثار  خود را به نام های خاطره انگیز زادگاه خویش مزین کنند. قطعات "ساوالان" (سبلان) فرهاد فخرالدینی، دماوند شاهین فرهت، اشترانکوه علی اکبر شکارچی و ... نمونه ای از این تعلق خاطر هستند. بی گمان بندر مخروبه "سیراف" برای امثال شریفیان یادآور دوران آبادانی آن است و هنرمند با چنین نامگذاری هایی دوست دارد تا آن خاطره را در قالب اثر هنری خود زنده نگه دارد. علاقه محسن شریفیان به زادگاهش حتی نام دخترش را هم  پوشش داده است. لیانا شکل مونث "لیان" نام قدیم بوشهر را تداعی می کند. لیانا شریفیان هم ظاهراً برای جبران محبت پدرش، در ترانه "ماهی فروش" با همخوانان همراهی کرده است.

مطالب مرتبط:

چینی ها همراه ما فارسی می خواندند (گفت و گو با محسن شریفیان)

 گروه لیان و افتخاری برای موسیقی ایران