به خاطر یک مشت دلار

سفرنامه قرقیزستان – بخش نخست

به خاطر یک مشت دلار

روز سه­شنبه 23 فروردین 1390 (12 آوریل 2011) با فرود هواپیمای بوئینگ 757 هواپیمایی تاجیکستان Tajik Air در باند فرودگاه امام، سفر 28 روزه و 2700 دلاری من به آسیای میانه پایان گرفت. در طول این مدت، دسترسی ناقصم به اینترنت مانع از آن بود تا به اندازه کافی از دیدنی­ها و خواندنی­های این سرزمین­ها بنویسم. در نتیجه فقط به معرفی گذری شهرها پرداختم. هنوز ناگفته­ها و نادیده­های بخارا را نتوانستم برای‏تان بارگذاری کنم و اینک در ادامه همان معرفی اجمالی، تک­تک شهرهای باقی مانده مسیرم را می­نویسم تا پایان ،بار دیگر برخی شهرهای مهم از نظر فرهنگی را بیشتر و بیشتر معرفی کنم. دست به نقد در باره بیشکک پایتخت قرقیزستان را بخوانید تا بعد.

 

دانشگاه بیشکک

 

نوشتن در باره شهری که چیزی از آن نمی­دانی و در همان ورود نخستین هم چیزی نمی­بینی، به نظرم کمی دشوار است. فقط می­توانم بگویم وارد بیشکک پایتخت قرقیزستان شدم. شهری به مراتب کوچک­تر و ضعیف­تر از آلماتی در قزاقستان. وقتی یک جمعیت تقریبً 5 میلیونی در سرزمینی نه چندان بزرگ با معیشت عموماً دامداری سنتی و  کشاورزی البته سنتی­تر زندگی کنند، پر روشن است پایتخت آن هم نمی­تواند شهر مهمی باشد. 

 

 

قرقیزستان سرزمین لطافت و آرامش است. صورت دوست­داشتنی و گاه معصومانه مردمانش فردیاد می­زند این­ها اهل سیتزه­جویی نیستند و بر عکس مهمان­نوازند. وقتی به چهره زن و مرد قزاق نگاهی می­کنی، علی­رغم وجود زیبایی از نوع چشم بادامی، یک رگه­ای از خشونت در صورت­هایشان هویداست و البته کار خداست ولی وقتی پا به بیشکک واقع در 230 کیلومتری جنوب غرب آلماتی می­گذاری، چهره­هایی باز هم چشم بادامی می‏بینی که خیلی نرم و لطیف و به نظر من کمی کودکانه و دوست داشتنی است. 

 

 

 

 

 

 

رفتن از آلماتی قزاقستان به بیشکک در قرقیزستان یعنی فرار از گرانی و درود گفتن به ارزانی. تقریباً همه کالاها و خدمات بومی نسبت به ایران حدود 100 درصد ارزان­ترند. پیش از یافتن هتل، به راننده قرقیزی که مرا از آلماتی سوار خودرو کرده بود، گفتم بهترین ناهار بیشکک کجاست و او گفت می­دانم ولی گران است. گفتم مهم نیست، برو. خلاصه از رستوران تر و تمیزی سر درآوردیم. هم مشتریان سر و وضع مرتبی داشتند و هم گارسون­ها. وقتی نوبت حساب و کتاب رسید، 255 سوم Sum قرقیز برابر  با 5800 تومان ایران پرداخت کردم، (تقریباً 5 دلار)!

 

 

 

 چاه نفت در جنوب غربی قرقیزستان

قرقیزستان کشور فقیری است. مختصر نفتی در جنوب این کشور وجود دارد که هنوز با همان پمپ­های کلنگی بیرون می­آورند. مختصر کشاورزی و دامداری­اش فقط کفاف زنده ماندن آن­ها را می­دهد. توریست چندان پر رونقی ندارد. در نتیجه هر امکانی که بتواند بخشی از نیازهای مالی آن­ها را بر طرف کند، قابل بررسی است، از جمله اجازه ایجاد پایگاه نظامی به ارتش آمریکا در خاک قرقیزستان. آن­ها نه دغدغه امینتی دارند و نه ممکن است برای کشورهای دیگر خطرناک باشند. تنها به خاطر یک مشت دلار از روسیه پوزش خواستند و به آمریکایی­ها اجازه دادند فرودگاه بیشکک را جولانگاه هواپیماهای نظامی آمریکا بکنند. روز پرواز از بیشکک به اوش دیدم فرودگاهی که در یک آن تنها 4 فروند هواپیمای مسافری را پذیراست، در همان زمان میزبان 8 فروند بوئینگ 707 و آنتونوف 224 ساخت روسیه متعلق به ارتش آمریکاست! بی­گمان اگر روسیه توان مالی داشت، به قرقیزها اجازه نمی­داد خاک­شان را برای فعالیت­های نظامی به آمریکا اجاره بدهند.

 

 

آفتاواگزال (پایانه مسافری) بیشکک

 

مشهورترین پایگاه توریستی قرقیزستان منطقه زیبای بالوخ­چی نام دارد. بالوخ در زبان ترکی یعنی ماهی. این منطقه واقع در شرق بیشکک و درست کنار یک دریاچه است. در آفتاواگزال (پایانه مسافری) بیشکک، خودروهای لوکس مدام داد می­زنند: بالوخ­چی، بالوخ­چی. من نه حوصله رفتن داشتم و نه اساساً فصل رفتن هم بود. از اردیبهشت (ماه می) تا آخر شهریور (سپتامبر) خوب است، خیلی هم ازران. آن طور که شنیدم یک ویلای کنار دریاچه را با شبی 40 تا 50 دلار می­توان اجاره کرد.

 

مسجد نوسازی در کنار یک کلیسای کوچک - حومه بیشکک

 

شوق مسجدسازی در آسیای میانه، بسیار هویداست. ممنوعیت مذهبی در دوران کمونیستی یکی از دلایل این اقبال است و دیگر این که خود دولت­های منطقه به دلایل متعدد به معماری­های شبیه مسجد خیلی توجه نشان می­دهند، به ویژه در عشق­آباد ترکمنستان. برخی دولت­های خارجی نظیر ایران و ترکیه نیز در روند مسجدسازی این منطقه حضور دارند.

 

پیرزن با اجاره راکت و میز پینگ پونگ زندگی می کند

خانه­های ویلایی در حومه بیشکک بسیار تمیز و ارزان هستند 

 

هتل در بیشکک خیلی ارزان نیست ولی در عوض خانه­های کوچکی وجود دارند که همانند یک هتل آراسته شده­اند و در عین تمیزی، بسیار ارزان هستند. خانه­هایی که در حاشیه شهر ضمن داشتن همه امکانات شهری، سکوت روستایی را هم به مهمانان­شان هدیه می دهند و معمولاً مهمان به جای نعره خودروهای سبک و سنگین، با صدای خروس صبحگاهی بیدار می­شود. فقط شبی 25 دلار!

مطالب مرتبط:

نقطه پایانی بر یک امپراطوری

شهری بدون تاکسی

فرار از شهر پلیس­ ها

سفرنامه ترکمنستان-بخش نخست

سفرنامه ترکمنستان-بخش دوم

سفرنامه ترکمنستان-بخش سوم

 نوروز در بخارا

عروس بخارایی

شهر ترانه­ های شرقی