تور ترانههای شرقی
سفری به یاد ماندنی برای اهل فرهنگ و موسیقی
تور ترانههای شرقی
نوروز سال جاری وقتی برای نخستین بار پا به محوطه بزرگ بنای ریگستان در شهر سمرقند گذاشتم و عظمت آن بنا مرا گرفت، با توجه به دانستههای پیشینم مبنی بر برگزاری بزرگترین جشنواره موسیقی غرب آسیا که به صورت دو سال یک بار در این شهر صورت میگیرد، تصمیم گرفتم بار دیگر به این دیار سفر کنم و این رویداد منحصر به فرد موسیقایی را از نزدیک ببینم. پس از بازگشت به میهن و زمزمه آن نزد چند تن از دوستان، کمکم زیر فشار قرار گرفتم که تنها نروم. وقتی پیشنهادات از سه چهار نفر گذشت، دیدم هماهنگی سفر به صورت فردی کار دشواری است و ضرورت دارد فکر دیگری بکنم. این بود که با مشورت مدیران شرکت تیباتور که پیشتر همه ویزاهای سفر به آسیای میانه را برایم گرفته بودند، تصمیم گرفتیم یک تور موسیقایی به مقصد شهر سمرقند بگذاریم تا علاقهمندان موسیقی و همچنین دوستداران فرهنگ ایران کهن بتوانند با یک تیر چند نشان بزنند.
مسیر رفت و برگشت تور ترانههای شرقی
نخست این که شهرهای ماری (مرو) در ترکمنستان و بخارا و سمرقند در ازبکستان، هر کدام بخشی از تاریخ ما را در دل خود دارند و نمیتوان آنها را از هویت ایرانی جدا کرد. هر چند که بیش از یکصد سال زیر پرچم روسیه بودهاند. دوم، برگزاری خود جشنواره ترانههای شرقی در شهر سمرقند است که در طول 15 سال گذشته توانسته مهمترین رویداد موسیقایی غرب آسیا شود و بیگمان دیدن چنین فستیوال رنگارنگی فرصت مغتنمی است و اما نکته سوم، همزمانی جشنهای بیستمین سالگرد استقلال کشور ازبکستان از بدنه شوروی پیشین است که درست پس از پایان جشنواره ترانههای شرقی سمرقند، روز یکم سپتامبر (10 شهریور) در شهر تاشکند پایتخت این کشور برگزار میشود. در واقع این تور به صورت اتفاقی عملاً سه منظوره شده و تا ده سال آینده قابل تکرار نیست. به همین دلیل برنامه را طوری تنظیم کردیم که اولاً خیلی طولانی نباشد، دوماً دست کم پنج روز جشنواره را پوشش بدهد، سوماً امکان دیدار شهر بخارا –نخستین پایگاه رونق فرهنگ ایران پس از اسلام- به اندازه کافی وجود داشته باشد و چهارم این که دو روز پایانی پیش از بازگشت به تهران، جشن بیستمین سالگرد استقلال ازبکستان را از نزدیک ببینیم. ضمن این که چون مسیر رفت ما زمینی طراحی شده است، از سر توفیق اجباری، شهر ماری در ترکمنستان هم جزو برنامه بازدید قرار گرفته که جلوههای دیگری از فرهنگ کهن ایران زمین را میتوان در این شهر تاریخی بازشناسی کرد. دیدن شهر تاریخی شهرسبز (زادگاه تیمور لنگ) واقع در یکصد کیلومتری جنوب سمرقند نیز جزو برنامه است.
جشنواره ترانههای شرقی
این فستیوال منحصر به فرد، هر دو سال یک بار در شهر سمرقند برپا میشود و در آن هیچ محدودیتی برای گروههای شرکتکننده وجود ندارد. معیارهای اصلیاش اصالت موسیقیهای ملل است. به همین دلیل همه شرکتکنندگان تلاش میکنند موسیقی سرزمین خود را به زیباترین شکل ممکن ارائه دهند که عملاً یکی از رنگارنگترین تابلوهای موسیقایی جهان در طور این فستیوال به نمایش در میآید. روز نخست جشنواره معمولاً با حضور رئیس جمهور ازبکستان و مقامات ارشد سایر کشورها همراه است. در نتیجه شهر سمرقند به شدت امنیتی میشود و مجال چندانی برای جهانگردان وجود ندارد، حتی بازدید از مراکز تاریخی! اما از روزهای بعد همگان میتوانند شاهد هنرنمایی دهها گروه رنگارنگ از پنج قاره جهان باشند.
نمونهای از موسیقی بومی روسیه (برنده جایزه بزرگ سال 2003) در سمرقند را ببینید
با سپاس از دوست گرامی فاضل جمشیدی که فیلم این کنسرت را مرحمت کردند
بنای تاریخی ریگستان به جا مانده از عهد تیموری محل برگزاری بخش رقابتی جشنواره است که صحن تماشاگران معمولاً با کارتهای مهمان پر میشود. همزمان با بخش رقابتی، سایر گروهها در چند نقطه شهر سمرقند به اجرای میدانی موسیقی میپردازند که همه این برنامهها برای اهالی سمرقند و همچنین جهانگردان رایگان است. در این تور ممکن است بتوانیم با همکاری مدیران جشنواره کارت مهمان برای حضور در بخش رقابتی –بنای ریگستان- تهیه کنیم ولی تضمینی وجود ندارد. در عوض سایر کنسرتهای داخل شهر، بدون هیچ محدودیتی به روی مردم باز است. ضمن این که همه گروههای شرکت کننده، علاوه بر اجرا در برابر دیدگان داوران، دست کم یک یا دو اجرای دیگر خارج از بنای ریگستان دارند.
برنامه زمانی سفر
آغاز تور از ایستگاه راه آهن تهران عصر یکشنبه 30 مرداد -21 آگوست، حرکت با قطار تهران-مشهد
دوشنبه 31 مرداد - 22 آگوست، حرکت به سمت سرخس و بعد ماری در ترکمنستان - اقامت در ماری
سهشنبه 1 شهریور- 23 آگوست، گشت در ماری قدیم و بعد حرکت به سوی ازبکستان- اقامت بخارا
چهارشنبه 2 شهریور- 24 آگوست، گشت در منطقه باستانی لب حوض- اقامت بخارا
پنجشنبه 3 شهریور- 25 آگوست، گشت در حومه بخارا- حرکت به سوی شهرسبز- اقامت شهرسبز
جمعه 4 شهریور- 26 آگوست، گشت در شهرسبز - حرکت به سوی سمرقند - فستیوال ترانههای شرقی - اقامت سمرقند
شنبه 5 شهریور- 27 آگوست، گشت در مسجد بیبی خانم و بازار سمرقند- فستیوال ترانههای شرقی - اقامت سمرقند
یکشنبه 6 شهریور- 28 آگوست، گشت در بنای ریگستان- فستیوال ترانههای شرقی - اقامت سمرقند
دوشنبه 7 شهریور- 29 آگوست، گشت در آرامگاه امیر تیمور و روحآباد- فستیوال ترانههای شرقی - اقامت سمرقند
سهشنبه 8 شهریور- 30 آگوست، بازدید از نخستین کارخانه کاغذسازی جهان اسلام- فستیوال ترانههای شرقی - اقامت سمرقند
چهارشنبه 9 شهریور - 31 آگوست، حرکت به سوی تاشکند، گشت آزاد در تاشکند - اقامت تاشکند
پنجشنبه 10 شهریور - 1 سپتامبر - شرکت در جشن بیستمین سالگرد استقلال ازبکستان- اقامت تاشکند
جمعه 11 شهریور - 2 سپتامبر، حرکت به سمت فرودگاه تاشکند و پرواز به تهران در ساعت 11:15 به وقت محلی با هواپیمای ایرباس A320 هما، پایان تور ساعت 14 به وقت تهران و پیاده شدن از هواپیما در فرودگاه امام
شرایط و امکانات
الف- هزبنه تور برای 12 روز رفت زمینی و برگشت هوایی، دریافت ویزاهای ترکمنستان و ازبکستان، اقامت هتل با صبحانه و خدمات جابجایی شهری، 950 دلار آمریکا و یا برابر ریالی آن به نرخ بازار آزاد است.
ب- پرداخت 10 هزار تومان عوارض خروج زمینی از کشور، توسط خود اعضا در بانک ملی شعبه مرزی صورت میگیرد.
ج- هزینه کلیه ورودیها جهت بازدید از اماکن فرهنگی و موزهها بر عهده تور است ولی مواردی مانند هزینه دوربین عکاسی و فیلمبرداری که در برخی موارد به صورت قانونی مطالبه میشود، بر عهده خود اعضاست که البته مبلغ اندکی در حدود 2 تا 3 دلار است.
د- به ازاء 11 شب اقامت در هتل، صبحانه کامل داده میشود ولی هزینه شام و ناهار بر عهده خود اعضاست که با توجه به ارزانی کشور ازبکستان، مبلغ ناچیزی است. جزئیات بیشتر در خصوص خوراک آسیای میانه را پیشتر نوشتهام.
ذ- همه افراد در اتاقهای دو نفره اسکان خواهند یافت ولی در صورت درخواست و پرداخت هزینه اضافی، گرفتن اتاق یک نفره ممکن است.
س- همه اعضای تور بیمه مسافرتی خواهند بود.
ش- در کشور ازبکستان از روز ورود تا پایان تور، اتوبوس دربستی به همراه یک راهنمای پارسیزبان در اختیار داریم. اتوبوس ترکمن هم از مرز سرخس تا مرز ازبکستان در اختیار ماست. ضمن این که در شهر ماری ترکمنستان یکی از ترکمنهای پارسیزبان به ما خواهد پیوست.
هتلی در شهر بخارا
مدارک لازم
اصل گذرنامه با شش ماه اعتبار، دست کم تا 30 بهمن 1390 معتبر باشد
سه عدد عکس رنگی
گواهی اشتغال به کار جهت ارائه به سفارت ازبکستان فقط به زبان انگلیسی
پرداخت نیمی از هزینه تور به صورت نقدی و یا واریز به حساب بانکی، نیم دیگر هنگام تحویل مدارک از متقاضی دریافت خواهد شد.
شیوه ثبت نام
الف- شهروندان تهرانی با مراجعه به دفتر شرکت تیباتور واقع در میدان انقلاب – نبش جمالزاده شمالی- ساختمان جمالزاده- طبقه 2 – واحد 2 نسبت به پر کردن فرم قرارداد و تحویل مدارک اقدام کنند. تلفنهای شرکت تیباتور ۹-۶۶۴۳۵۵۰۶ و شماره فکس ۶۶۵۶۵۳۸۳ است. در این خصوص منحصراً با آقای فرامرز بیلوردی صحبت کنید.
ب- علاقهمندان شهرستانی کافی است مبلغ پیش پرداخت را به حساب شرکت تیباتور واریز کنند و فیش بانکی را به همراه سایر مدارک با پست سفارشی به تهران بفرستند. قرارداد ایشان از طریق فکس، پست و یا ایمیل به آدرسشان فرستاده میشود.
ج- متقاضیان خارج از کشور به ویژه شهروندان مقیم اروپا نیز میتوانند در این تور ثبت نام کنند با این تفاوت که روز سهشنبه 1 شهریور (23 آگوست) خود را به شهر بخارا برسانند. بدین منظور میتوانند با خطوط هوایی ارفلوت Aeroflot روسیه، ترکیش ایرلاین Turkish Airlines و هواپیمایی ازبکستان Uzbekistan Airways که پروازهای روزانه از پایتختهای اروپایی به شهر تاشکند دارند، بهره بگیرند. بندر دبی نیز یکی از راههای ارتباطی جهان با کشور ازبکستان است. از تاشکند تا بخارا نیز با یک پرواز داخلی بیایند. برخی از شهرهای روسیه مانند مسکو، سنپطرزبورگ و کازان پروازهای مستقیم به شهر بخارا دارند و اگر از خطوط هوایی روسیه استفاده کنید، آسانتر و ارزانتر خواهد بود. هزینه تور برای این دسته از علاقهمندان تنها 425 یورو شامل 10 روز گشت و اقامت در کشور ازبکستان است که میتوانند از طریق سامانه پرداخت اینترنتی Pay Pal آن را واریز کنند و در ضمن تصویری از گذرنامه خود را به ایمیل شرکت تیباتور teebatour@yahoo.com بفرستند. از آن جا که این دسته از متقاضیان مسئله ویزا ندارند، کافی است با هماهنگیهای لازم، روز موعود خود را به شهر بخارا برسانند که با توجه به در اختیار داشتن آدرس دقیق هتل و تلفن همراه راهنمای تور، هیچ مشکلی نخواهند داشت.
مسیر پروازهای هواپیمایی ازبکستان Uzbekistan Airways از نقاط مختلف جهان به تاشکند را ببینید
مهلت ثبت نام
تور ترانههای شرقی از روز چهارشنبه یکم تیر 1390 (22 ژوئن) عضوگیری خواهد کرد. پایان ثبت نام یا ضربالاجل و یا به قول فرنگیها deadline روز پنجشنبه 30 تیر (21 جولای) است. در این یک ماه، فرصت کافی برای تصمیمگیری، دریافت گذرنامه و یا تمدید اعتبار آن وجود دارد.
هتل ملکه در شهر سمرقند
زبان
از مرز سرخس تا آنسوی آمودریا که مرز ترکمنستان و ازبکستان است، فقط با گویش ترکمنی و روسی برخورد میکنیم. با نزدیک شدن به شهر بخارا، زبان فارسی با گویش تاجیکی بر همه زبانهای موجود غلبه دارد. حتی ازبکهای این شهر در مجاورت با تاجیکها، فارسی را کم و بیش بلدند اما اقلیت روسی هیچگاه نخواستهاند غیر از زبان روسی، وارد حوزههای بومی بشوند. در شهر سمرقند نیز با توجه به این که بالای نود درصد ساکنان شهر تاجیک هستند، مشکل برقراری ارتباط نداریم اما با ورود به شهر تاشکند، دیگر به سختی میتوان یک پارسیزبان پیدا کرد. زبان غالب ازبکی و در مرحله بعد روسی است. در سطح شهر زبان انگلیسی تقریباً جایگاهی ندارد ولی در هتلها و مراکز پر رفت و آمدی همچون فرودگاه میتوان به دانش زبان انگلیسی خود امیدوار بود. هر چند ما در همه این دوازده روز راهنمای پارسیزبان داریم ولی در شهری مانند ماری یا تاشکند دانستن سی تا چهل واژه روسی به مدرک دکترای زبان انگلیسی برتری دارد!
فستیوال و گروههای موسیقی ایرانی
جشنواره ترانههای شرقی در همه ادوار پیشین همیشه میزبان یک گروه موسیقی از ایران بوده است که پیشتر جزئیات آن را نوشتم. طبیعتاً گروههای زیادی نیز خواهان شرکت در هشتمین دور برگزاری آن هستند و هر آن منتظرند تا پاسخ دفتر جشنواره مبنی بر دعوت رسمی ایشان برسد. پایگاه اینترنتی جشنواره ترانههای شرقی آخرین مهلت دریافت آثار ارسالی را 30 ژوئن (9 تیر) اعلام کرده است که پاسخ آنها مبنی بر قبول یا رد درخواستها تا 15 روز پس از این مهلت به متقاضیان ارسال خواهد شد و بنابراین آن دسته از گروههای موسیقی ایرانی مایل به شرکت در این تور، عملاً تکلیفشان روشن میشود که مهمان جشنواره ترانههای شرقیاند یا این که به خرج خود میبایست در تور ترانههای شرقی ثبت نام کنند.
مخاطبان تور
هر کسی دل در گرو فرهنگ کهن ایران داشته و یا دلبسته موسیقی یا اساساً اهل گشت و سفر باشد، میتواند با این تور همراه شود. در این خصوص آنان که بهانههای کاری مرتبط با موضوع سفر دارند، صد البته برایشان هم فال و هم تماشا خواهد بود. روزنامهنگاران، موسیقدانان، مستندسازان، فعالان فرهنگی و متولیان برگزاری انواع جشن و جشنواره از زمره افرادی هستند که شاید بیشترین بهره را از چنین مسافرتی ببرند.
مطالب مرتبط:
Hooshang Samani