یادی از زنده یاد عطا جنگوک، آهنگساز و نوازنده تار و سه تار

خداحافظی با روایتگر کوچ

عطا جنگوک (متولد 1327 خورشیدی، 1948 میلادی) آهنگساز و نوازنده تار و سه تار ظهر چهارشنبه یكم اردیبهشت 1389 (21 آوریل 2010 میلادی) در بیمارستان شهدای تجریش درگذشت. اقوام لر زبان و به ویژه بختیاری ها، خاطرات نیكویی از او دارند.  آهنگسازی خوش ذوق، بی ادعا، مردم دوست، افتاده و خودمانی از سرزمین فارسی زبان لار در 300 كیلومتری جنوب شیراز كه با اثر به یاد ماندنی مال کنون و هی جار هر دو با صدای زنده یاد بهمن علاءالدین (مسعود بختیاری) در موسیقی بومی ایران جاودانه شد.

عطا جنگوك یكی از میوه های مركز حفظ اشاعه موسیقی ایران به شمار می رود. هنرمندی كه به سبب رویكرد بومی و محلی اش، چندان در مناسبات اداری موسیقی ایران دیده نشد. اما او هیچگاه دنبال این مسائل نبود و لذا بی سر و صدا در كنج خلوت خویش ساخت و نواخت و نمونه بارزی از مثل معروف كم گوی و گزیده گوی چون در شد. از یاران و همراهان دیرین وی می توان به جمعی از دانش آموختگان مركز حفظ و اشاعه اشاره كرد. مهدی آذرسینا، رضا شفیعیان، علی اكبر شكارچی، عبدالنقی افشارنیا، منصور سینكی، داریوش پیرنیاكان، مسعود شناسا، محمود فرهمند، بیژن و اردشیر كامكار و حسین بهروزی نیا هنرمندانی بودند كه در طول سال های فعالیت هنری جنگوك او را همراهی كردند و در این میان با علی اكبر شكارچی همانند یك برادر بسیار صمیمی بود. گر چه به جز اثر خونین شهر همكاری چندانی در كار نبود ولی دوستی خانوادگی مستحكمی داشتند. از این لحاظ می بایست گفت علی اكبر شكارچی اینك به نوعی صاحب عزاست. علاوه بر این می توان از محمد حسین سیفی زاده نام برد كه دوستی دیرینه ای با عطا جنگوك داشت. به این مجموعه می توان نام علی حافظی نوازنده توانای نی بختیاری را هم افزود. همچنین خانواده زنده یاد بهمن علاءالدین (مسعود بختیاری) كه همواره از مقام هنری اش تجلیل می كردند. در واقع می توان گفت ایشان هم صاحب عزایند.

نخستین كار مستقل وی با عنوان پر ستاره بر اساس موسیقی محلی زادگاهش استان فارس پدید آمد. این اثر با همكاری محمد حسین سیفی زاده (پدر ارژنگ سیفی زاده) صورت گرفت و هم او بود كه زمینه آشنایی با بهمن علاءالدین، هنرمند محبوب بختیاری ها را فراهم كرد. در نتیجه دومین تلاش وی برای بازیابی بخشی از هویت اصیل و خاك گرفته مردمان زاگرس نشین در اثر جاودانه مال كنون متبلور شد. چندی بعد اثر دیگری به نام هی جار باز هم با صدای بهمن علاءالدین ساخت و تقدیر آن بود كه این دو هنرمند خوش ذوق دیگر اثر مشتركی را تجریه نكنند. در ادامه، اثری با عنوان چشم به راه با صدای شهرام ناظری و یك اثر هم با صدای علیرضا افتخاری منتشر كرد.

آهنگ دهكردی با تنظیم عطا جنگوك برای گروه سازهای ایرانی را بشنوید

تار و سه تار نوازی عطا جنگوك به سبب علایق درونی اش، رنگ ویژه ای داشت. او كه محضر استاد بی بدیل زمانش علی اكبر شهنازی را به نیكی درك كرده بود، صدایی شبه محلی از تار و سه تار ایجاد می كرد. چنان كه می دانیم تار اساساً سازی برآمده از كانون های شهری است ولی یكی از نواخته های جنگوك بر اساس ملودی های منطقه بویراحمد، صدایی نزدیك به حال و هوای روستا و ایلات و عشایر را به گوش می رساند.

تارنوازی عطا جنگوك با لحن بویر احمدی را بشنوید

زنده یاد جنگوك برای ارائه یك موسیقی محلی اجباری به استفاده از سازهای همان محل نداشت و می گفت اعتقادی ندارم كه برای تولید موسیقی محلی حتماً می باید از ساز محلی استفاده كرد. می گفت با همین سازهای رایج در موسیقی دستگاهی سعی می كنم به صداهای مورد نظرم برسم. شاهد این ادعا و البته موفقیت تحسین برانگیز او، تقلید صدای زنگوله گوسفندان با ساز سه تار است. آهنگ سحرگاه كوچ با همراهی نی و حركت بدیع سه تار، به راستی غم دل كندن از  اقامتگاه و رهسپار شدن به منزلگاه نو را تداعی می كند. این آهنگ شاید بهترین توصیف كوچ زود هنگام خود عطا جنگوك از این دنیای زود گذر باشد.

تقلید صدای زنگوله با سه تار عطا جنگوك را بشنوید

همراه با نصرالله ناصح پور در هنگام داوری ششمین جشنواره موسیقی جوان

چند خاطره

زنده یاد عطا جنگوك خیلی محجوب می نمود. سال 1386 (2007 میلادی) در نخستین سالگرد زنده یاد بهمن علاءالدین به اتفاق یكی از دوستان به نزدیك منزلش رفتیم تا او را به كرج محل برگزاری مراسم ببریم. خیلی زودتر از ما به میدان سرو رسیده بود. وقتی داخل سالن دو هزار نفری شدیم، دو ردیف از صندلی های جلویی را برای مهمانان وی‍ژه قرق كرده بودند و افراد بیسیم به دست اجازه ورود به هر كسی را نمی دادند. من كه پشت سر وی بودم به سبب احوالپرسی با یكی از دوستان، چند قدم از او دور شدم و چون بازگشتم دیدم مسئول مربوطه از ورود جنگوك جلوگیری می كند و می گوید اینجا ویژه هنرمندان و مهمانان ویژه است. جنگوك هیچ تلاشی برای تغییر عقیده آن جوان نكرد و در حال بازگشت به ردیف های دیگر بود كه من یادآوری كردم ایشان هم جزو مهمانان ویژه اند و با نام بردن از عطا جنگوك، به یك باره آن جوان بیسیم به دست كرنش كرد و با عزت و احترام استاد را به جایگاه هدایت كرد.

یك بار نیز سر راه میدان توحید، حدود ساعت 10 صبح به دفترش در حوالی خیابان نصرت زنگ زدم. گفت شاگرد ندارم،‌ بیا. یك نان بربری داغ دستم بود. وقتی وارد شدم پرسید نان برای چه. گفتم صبحانه نخوردم. گفت پس غیر از نان چی داری. گفتم هیچ. بعد سمت یخچال رفت و یك ماده سفید رنگ با دانه های سیاه برایم آورد. گفت با این نان داغ فقط این می چسبد. معجونش تركیب زیره خرد شده با پنیر محلی بود و چه خوشمزه.

 تشييع پيكر زنده ياد عطا جنگوك ساعت ۹ صبح روز جمعه سوم اردبهشت ۱۳۸۶ (۲۳ آوريل ۲۰۱۰) از روبروی تالار وحدت صورت می گيرد. روحش شاد و يادش گرامی باد

مطالب مرتبط:

داستان كوچ - گفت و گو با عطا جنگوك 

تار و تجربه های نوين

خداحافظی با ساز و سخن استاد پایور

چکامه ای برای نابغه نیشابوری موسیقی ایران پرویز مشکاتیان

آخرین راوی همایون قدیم - در باره استاد علی تجویدی

یادی از زنده یاد سیمین آقارضی

 یادی از پیر کمانچه نوازی بختیاری-دهکردی

 یادی از زنده یاد تهمورث كشكولي خواننده بزرگ ایل قشقایی

یادی از زنده یاد ولی رحیمی، کمانچه نواز نامی کرمانج

  در باره زنده یاد علی اکبر مهدی پور دهکردی نوازنده سرنا و کرنا

یادی از زنده یاد محمد حسین کیانی، خواننده بزرگ ایل قشقایی

یادی از خنیاگر نامی خطه خراسان زنده یاد حاج قربان سلیمانی

یادی از شامیرزا مرادی، مروارید اقیانوس ها

 آرام بخواب ای بره آرام کوهستان